Ik zal nooit`Say Ho-oo!' roepen

In zijn band Relax verenigt de Haarlemse rapper Llewy Is Sel de hiphop met het traditionele muzikantendom. Volgende week verschijnt `Live @ Panama', het debuut-album van Relax.

Relax is de live-hiphop-band van de Haarlemse rapper Llewy Is Sel (25). De draaitafels en samplers die doorgaans het instrumentarium van een hiphop-act uitmaken, hebben bij Relax lang zo'n prominente plek niet als de `echte' instrumenten van deze doorgewinterde Haarlemse muzikanten. En het debuutalbum Live @ Panama is, de titel zegt het al, live opgenomen, voor een gretig publiek. Voor een rapper heeft Llewy dan ook een wat minder gebruikelijke muzikale achtergrond. In zijn jeugd ging hij in Haarlem naar de Koorschool St. Bavo, een lagere school die veel aandacht besteedde aan zang en muziek. Met leerlingen van die school maakte hij een tour door Europa, compleet met optredens in de Westminster Abbey en in Rome. Welke popmuzikant kan zich er op laten voorstaan dat hij is gezegend door de paus? Llewy Is Sel: ,,Ik dacht vooral: wat een oude man! Ik vond het een mooi moment, en ik ben niet eens katholiek. Maar daar werd op die school niet naar gevraagd, anders had ik moeten liegen en daar houd ik niet van.''

Zoals veel Surinamers zijn Llewy's ouders lid van de Evangelische Broedergemeente. Het Katholieke geloof sloeg bij Llewy dan ook niet aan, maar hij hield aan zijn verblijf op de koorschool wel een gedegen muziektheoretische achtergrond over die hem tot op de dag van vandaag goed van pas komt.

,,Met redelijk succes'', zoals hij zelf zegt, speelde hij lange tijd gitaar in de punkband Nayberhood. Tegelijk werd hij definitief gewonnen voor de hiphop en zette hij Relax op. In het begin bestond dat vooral uit Nayberhood-leden maar na wat bezettingswisselingen is van die kern bijna niemand meer over. Llewy verenigt het traditionele muzikantendom met de hiphop, vandaar dat hij met een `echte' band werkt. Toen hij de halve finale van de Grote Prijs bereikte opereerde hij nog volgens het oude hiphop-stramien, slechts begeleid door een DJ. Maar zo wilde hij het niet meer, dus trommelde hij zijn band bij elkaar. Llewy stelt hoge eisen aan zijn muzikanten: ze moeten kunnen denken volgens hiphop-maatstaven, de hele band moet functioneren als een sampler. ,,Dan doet de gitarist maar eens twaalf maten niets, om er dan weer lekker in te knallen. De jongens moeten ook abstracte geluiden kunnen maken, de bassist moet aan vier noten genoeg kunnen hebben, de drummer moet die lekker vloeiende beats in de vingers hebben. Hiphop moet simpel zijn, maar het moet wel kloppen.'' En de mannen moesten bovendien ouderwets kunnen zingen. ,,Daar heb ik ze op uitgezocht. En het is me gelukt, van de zes man zingen er vijf.''

Hij schrijft zijn nummers gewoon op de gitaar, geen alledaags procédé in de hedendaagse hiphop. Maar wat hem betreft vertegenwoordigt Relax dan ook `the next step' in de hiphop. ,,Evolutie, man. Je moet verder kijken en wat mij betreft zit dat in zo'n ambachtelijker benadering. Ik wil gewoon zo'n live-geluid, dat we samen uitwerken.''

Vandaar dat het debuutalbum een live-plaat moest worden, opgenomen in de fotogenieke Amsterdamse nachtclub Panama. ,,Eerlijkheid in zijn puurste vorm. Niks overdoen in de studio, wat je doet krijg je. Alleen live-foto's in het boekje, de clip is tegelijkertijd opgenomen. Alles moest het live-gevoel uitstralen. De enige concessie die we deden was dat we twee dagen opnamen, zodat we steeds uit twee versies konden kiezen.''

Gemeenschapsgevoel

Wie Relax live aan het werk gezien heeft, weet dat de groep uitstekend tot haar recht komt. Een nummer als `Akshun', waarin het publiek steevast op de hurken wordt gebracht om in de climax tegelijk met de muzikanten weer hoog op te springen, illustreert dat Llewy de zaal knap kan bespelen, zonder terug te vallen op hiphop-clichés als het pakweg 25 jaar oude `Say Ho-oo!' ,,Dat heb ik nog nooit geroepen! We proberen zulke clichés zoveel mogelijk te vermijden'', zegt Llewy. ,,In Akshun roep ik de mensen op om met onze vibe mee te gaan. Het gaat erom dat je op die manier een soort gemeenschapsgevoel opbouwt. En het is echt een mooi gezicht als iedereen naar beneden gaat. Dan weet je dat het publiek het voelt en begrijpt.''

Relax speelt net zo lief op Drum Rhythm en North Sea als op Lowlands en Oerol. Llewy is niet beledigd als je hem voorhoudt dat zijn band misschien wel hiphop maakt voor mensen die niet van hiphop houden. ,,De echte hiphoppers trekken het ook nog, dat merkten we toen we bij Guru in het voorprogramma stonden. Kwamen er van die grote gasten op me af, dat ze 't toch erg tof vonden. Natuurlijk zijn er hiphop-gasten die het niet diggen dat je er met zo'n grote band staat. En je hebt te maken met opmerkingen als `het is geen hiphop'. Maar dan denk ik: wie ben jij dan om dat te bepalen?''

Anders dan de gemiddelde hiphopper met zijn baggy merkkleding, of bandleden die het bewijs van een sponsorcontract met kledingfabrikant Carhartt op hun borst dragen, kiest Llewy voor een `klassieke' kledingstijl. Onder een beginnende afro-coup draagt hij graag geruite overhemden en nette spencers. ,,Ik heb altijd een voorkeur gehad voor nette kleren, uit de fifties en seventies, dat stijltje. Ik put graag uit de klerenkast van mijn vader, die had vroeger ook al een afro. Nee, dat heeft niks met het creëren van een imago te maken, maar misschien maken we er nog eens een kledinglijn van.''

Llewy is in Nederland geboren, maar zijn ouders onderhouden nog altijd een warme band met hun vaderland Suriname. ,,Ze laten daar zelfs een huis bouwen. Ik ben Nederlander en ik ben donker, that's it. Natuurlijk heb ik affiniteit met zwarte muziek, maar ik speel net zo hard rock. Vrijwel alle popmuziek is van zwarte afkomst, maar ik heb niet het idee dat ik daar dichter bij sta dan mijn blanke bandleden omdat ik toevallig donker ben. Het gaat om affiniteit met muziek in het algemeen.''

Dat hiphop ooit begon als uitdrukkingsmiddel van de zwarte Amerikaanse getto's, wil niet zeggen dat zo'n stel welopgevoede Randstedelijke jongelingen als Relax er niet mee aan de haal kunnen gaan. Zo groot is, in hiphoptermen, de kloof tussen Harlem en Haarlem nou ook weer niet, wil Llewy maar zeggen, ,,Hiphop draait om the message. Wij hebben onze eigen boodschap, we hebben het over onze eigen situatie. Hun struggle is natuurlijk niet te vergelijken met waar wij het over hebben. Maar die klassieke hiphop-vorm is sterk genoeg om die overgang te maken, dat is wel gebleken.''

Slavernij

,,Ik ben heel benieuwd hoe ze daar zullen reageren op zo'n zwart-witte band'', zegt Llewy over de komende tournee van de groep naar Zuid-Afrika, ,,dat zal daar niet zo heel vaak voorkomen. Ik zal daar wel met een andere insteek rondlopen dan mijn blanke bandleden, ik ga er erg conscious heen.'' Want Llewy is zich goed bewust van zijn zwarte achtergrond. Zijn eigenlijke voornaam is niet voor niets Eldridge, naar Eldridge Cleaver, de militante Black Panthers-activist. Voluit heet hij Eldridge Llewellyn Isselt, wat zijn pseudoniem Llewy Is Sel ineens een stuk minder exotisch maakt.

Hij vindt het niet zo raar dat veel zwarte rappers een andere naam aannemen, om over al die bekeerde zwarten met zelfgekozen moslimnamen maar te zwijgen. De eigen naam is vaak beladen doordat die nauw verbonden is met het slavernij-verleden. Llewy voelt dat ook bij zijn naam, al is de `Isselt' ook een industrieterrein bij Amersfoort.

,,Maar waarom zouden we ons nu nog laten remmen door dat verleden? Ik vind het goed dat er bij stil gestaan wordt, bijvoorbeeld met zo'n slavernijmonument. Maar ik wil geen excuusneger in een televisieserie, ik wil dat die neger daar staat omdat hij goed is. Ik ben niet de excuusneger van Relax, ik heb geen behoefte altijd terug te grijpen naar zo'n beladen verleden. Want ik sta nu en hier in het leven en dit is mijn ding. De historie kun je niet meer veranderen, het heden wel.''

`Live @ Panama' komt op 26/8 uit bij Warner. Relax speelt vandaag op het Lowlands-festival bij Biddinghuizen en 25/8 op de Uitmarkt in Amsterdam.