`Ik wil weg voordat ik eraan kapot ga'

De Zimbabweaanse boer Nince Schultz staakt de strijd tegen onteigening van zijn boerderij. Hij is ,,een bibberend wrak''. ,,Negenentwintig maanden zijn genoeg geweest.'' De partijbestuurders profiteren. En de bevolking lijdt.

Hoewel de rechtbank bepaalde dat de blanke Zimbabweaanse boer Nince Schultz op zijn land mag blijven, eisten militante leden van de regeringspartij gisteren dat hij onmiddellijk zou vertrekken en de grond die al meer dan een eeuw in familiebezit is zou overdragen aan een prominente partijbestuurder.

Vijf jonge militanten in groen uniform postten bij de boerderij terwijl Schultz streng werd toegesproken door partijleden in het politiebureau van Banket, een landbouwcentrum negentig kilomter ten noordwesten van de hoofdstad Harare. Schultz vertelde later dat de partijleden hem hadden gewaarschuwd. Negeerde hij hun bevel dan zouden ze ,,met een bataljon terugkomen'' om hem te verjagen. ,,We zouden een vrije aftocht krijgen als we meteen begonnen te pakken. Ik ben een bibberend wrak. Ik wil hier weg voordat ik eraan onderdoor ga. Ik wil het eind van mijn leven in vrede leven'', zei de 57-jarige Schultz.

Buren drongen er bij Schultz op aan om te blijven. Ze zijn bang dat de militante partijleden ook hun boerderijen zullen proberen in te pikken als Schultz ze hun zin geeft. Het was een pijnlijke beslissing om zich van die oproep niks aan te trekken voor Schultz en zijn 58-jarige vrouw Monica. ,,Als ze zeggen dat ik met een angsthaas getrouwd ben, dan kan ik daar wel mee leven. Ik ben niet van plan hier in mijn eentje oud te worden'', zegt Monica.

De regeringscampagne om landerijen van blanke boeren in beslag te nemen heeft bijgedragen aan twee jaar van politieke onrust, die 186 mensen het leven heeft gekost, voor het merendeel aanhangers van de oppositie. Onder de slachtoffers waren ook elf blanke boeren. Sinds maart 2000 heeft de regering 95 procent van al het land dat in handen is van blanken voor herverdeling onder zwarte keuterboertjes an landlozen bestemd. Critici zeggen dat de beste stukken grond terecht zijn gekomen bij politici, hoge militairen en politiefunctionarissen, niet bij arme plattelanders.

Zo'n 2.900 boeren kregen te horen dat ze hun grond voor 9 augustus moesten verlaten. Zestig procent trok zich van die order niks aan, en de regering heeft afgelopen weekend circa 200 van hen gearresteerd. Ze riskeren twee jaar cel en een boete. Velen van hen vechten de rechtmatigheid van de onteigening aan. De meesten zijn inmiddels op borgtocht vrijgelaten, op voorwaarde dat ze niet terugkeren naar hun boerderijen in afwachting van het proces.

Schultz vertelt dat hij de onteigening in juni betwistte voor de rechtbank in Harare. De rechtbank oordeelde dat de regering zich niet aan haar eigen landbezettingswetten had gehouden. Schultz werd in het gelijk gesteld. Maar afgelopen zondag arresteerde de politie hem toch omdat hij zijn biezen nog niet gepakt had. Hij werd vrijgelaten toen hij de uitspraak van de rechtbank in Harare kon laten zien. Maar dat belette de militante partijleden niet om te eisen dat hij zou verdwijnen. Bright Matonga, een prominente partijbestuurder en directeur van een staatsbedrijf, zei dat Schultz' boerderij van 590 hectare aan hem toegewezen is.

Volgens de militante partijleden was de rechterlijke uitspraak een vergissing. Hun leider, Joseph Chinotimba, verklaarde dat hij de uitspraak niet erkent. Hij zei dat er geen rechtbanken waren toen blanke kolonisten aan het eind van de negentiende eeuw het land inpikten van de zwarten. President Mugabe heeft herhaaldelijk laten weten dat de landbezettingen zijn bedoeld om een onrecht ongedaan te maken dat nog stamt uit de koloniale tijd.

Schultz kocht het land van zijn schoonouders in 1980, het jaar dat Zimbabwe onafhankelijk werd. Na bedreigingen door militanten werd hij begin dit jaar gedwongen de tabaksteelt te stoppen. Maar hij kreeg dit jaar wel toestemming rozen te telen voor de export. Hij waande zich veilig. Hij had aangeboden om een deel van het land op te delen. Die lapjes grond konden onder zwarte landzoekers worden verdeeld.

,,We dachten dat we hier tot aan onze dood zouden kunnen blijven wonen'', zegt Schultz. ,,We hebben nooit voorzieningen voor de oude dag getroffen. De boerderij is het enige wat we bezitten. Zij zou ons pensioen moeten zijn. We kunnen nergens anders heen.''

Maar hij wil niet langer blijven, hij wil niet meer vechten. Hij gaat eraan kapot. ,,Negentwintig maanden van deze ellende zijn genoeg geweest.''

Zorgen maakt hij zich over het lot van zijn landarbeiders. Landbezettingen hebben de afgelopen twee jaar al tienduizenden van de landarbeiders verdreven. Bijna 300.000 landarbeiders en nog eens 200.000 tot 300.000 seizoensarbeiders dreigen hun werk en huizen te verliezen als de onteigening van de 2.900 boerderijen onverkort wordt doorgevoerd.

,,De boeren kunen nog naar de rechter stappen'', zegt Gertrude Hambira van de landarbeidersvakbond GAPWUZ. ,,Zij hebben nog geld. Zij vinden onderdak bij familie of vrienden. Maar de meeste landarbeiders hebben geen scholing en geen reserves. Zij kunnen nergens heen.''

Volgens hulporganisaties hebben de landbezettingen in combinatie met de droogte tot ernstige voedseltekorten geleid. De helft van de bevolking van 12,5 miljoen mensen lijdt honger.