De broek is het enige ijkpunt

Voor kinderen duren zomervakanties lang. Eindeloos lang. Te lang zelfs voor sommigen. De vier vriendinnen uit Ann Brahares' 4 vriendinnen, 1 spijkerbroek brengen voor het eerst gescheiden van elkaar de zomer door. De een gaat naar voetbalkamp, de ander naar haar Griekse grootouders, de derde naar haar vader in South Carolina en de laatste blijft thuis. Zij heeft een baantje in een supermarkt. Wat te doen? Hoe komen zij al die weken door?

Voor jongens is nog geen plaats, in het puberleven van Bridget, Lena, Carmen en Tibby. Maar wel bijna. Ze voelen de innige vriendschap voor elkaar die meisjes rond een jaar of veertien hebben, vriendschap die trekken vertoont van (platonische) liefde. `Wij zijn alles voor elkaar', vertelt een van hen in het eerste hoofdstuk. `Soms zijn we zo intiem dat het net lijkt alsof we één enkel compleet mens zijn, in plaats van vier afzonderlijke personen. [...] Volgens mijn moeder kan dat niet zo blijven, maar ik geloof dat het wel kan.'

Precies op het goede moment, de koffers worden al gepakt, vinden de meisjes een Symbool voor hun onderlinge band. Het symbool is een spijkerbroek, die een van hen in een tweedehands winkel in een opwelling, zonder te passen, aanschafte. Vreemd genoeg blijkt de broek hen alle vier te passen. De broek is `edel, maar bescheiden': het is een doodnormale broek, die `graag doet wat hij moet doen: je kont bedekken zonder die dikker te maken dan hij is'. Hij staat ze prachtig. Ze roepen zich uit tot de Zusters van de Broek: gedurende de zomerweken sturen ze hem rond. Iedereen mag hem een week houden. Hij mag niet gewassen worden. Hij mag niet door een jongen worden uitgetrokken (je mag hem wel zelf uitdoen in het bijzijn van een jongen). Op de linkerpijp komt te staan wat de spannendste plek was waar hij is gedragen, rechts wordt geschreven wat het belangrijkste is wat je in de broek overkwam.

Dit gegeven is onweerstaanbaar, grappig en origineel, maar ook ter zake. Natuurlijk zijn meisjes op die leeftijd erg bezig met hoe ze eruit zien en wie ze zijn. Dat maakt de hele broekenplot geloofwaardig. Brashares' vondst is bovendien zo passend omdat de broek de overgang van kinderen naar jonge volwassenen weergeeft. De overeenkomst tussen de Zusters van de Broek is melig, maar ook oprecht. De meisjes zijn jong genoeg om magische krachten aan de broek toe te kennen. Tegenover elkaar geven ze dat maar ten dele toe, maar het is duidelijk. Ze geloven in de broek. De broek zal hen helpen de beproevingen van een vriendinloze vakantie te doorstaan. De broek maakt een ander, meer zelfverzekerd persoon van je.

En beproevingen komen er, in groten getale. De lezer volgt niet alleen de broek, maar ook de belevenissen van hen die de broek niet in hun bezit hebben. Brashares slaagt erin vier totaal verschillende geschiedenissen te vertellen, met als enig ijkpunt de broek die opduikt in, of juist verdwijnt uit, die verhalen. Mooie zinnen schrijft zij niet, eerder adequate, maar wat zij vertelt houdt de aandacht vast.

4 vriendinnen, 1 spijkerbroek is veelomvattender dan aanvankelijk gedacht. Het is niet zomaar een luchtig, meeslepend verteld tienerverhaal over vakantieliefdes, vies vakantie-eten en wat dies meer zij, het is meer dan dat. Het boek ontroert ook, en dat is vrij onverwacht. Vooral de belevenissen van de thuisblijfster, Tibby, verbazen. Tibby sluit vriendschap met een twaalfjarige, een meisje waar ze in haar gewone leven nooit naar zou hebben omgekeken, een arrogant, vroegwijs en bazig kind, met leukemie.

De hoofdstukken worden onderbroken door spreuken, in de trant van `Vandaag is de dag waarover we ons gisteren zorgen maakten (anoniem)' of `Niet iedereen die zwerft is verdwaald (Tolkien)'. Dat is even schrikken. Zou 4 vriendinnen, 1 spijkerbroek lijken op een melig puberboek en dan een zweverig pseudodiepzinnig `hoe te leven'-boek blijken te zijn? Gelukkig niet. Ook in haar spreukkeuze geeft Brashares blijk van een verfrissend gevoel voor humor. Behalve van het zwaarwichtige-tegeltjessoort, zijn er spreuken uit gelukskoekjes, tv-programma's en reclamefolders opgenomen, zoals `Pret voor de hele familie bestaat niet' en `Als het niet in de index staat, kijk dan zorgvuldig de hele catalogus door'.

Ann Brashares: 4 vriendinnen, 1 spijkerbroek. Uit het Engels vertaald door Anneloes Timmerije. Piramide. 255 blz. Vanaf 12 jaar. €14,50