Klein is mooi in cd-industrie

De verkoop van cd's is verder gedaald. Door het illegaal kopiëren van muziek, zegt de platenindustrie. De grote platenmaatschappijen hebben ,,zitten slapen'', zeggen muzikanten. Kleine spelers hebben wel succes.

Snel aan de top en snel terug bij af. Dat is de ervaring van Karlijn Surminsky (24). De zangeres vormt samen met Janine Schell de band Kaja die anderhalf jaar geleden vliegensvlug in de tophonderd kwam met de single `This day'. Dankzij platenmaatschappij Sony waren hun liedjes binnen een paar maanden op nationale radio, tv en podia te horen.

Maar de belangstelling van Sony was van korte duur. ,,Ze waren heel enthousiast'', zegt Surminsky. ,,Maar na vorig jaar zomer hoorden we opeens niets meer en in april belden ze dat we eruit lagen.''

Van de veertig bands waar Sony in Nederland mee werkte, bleven er in april maar vijftien over, vertelt Surminsky. Door de teruglopende cd-verkoop kunnen platenmaatschappijen zich geen experimenten met beginnende bands veroorloven. Afgelopen half jaar liep de cd-verkoop met 15 procent terug, meldde gisteren de NVPI, de Nederlandse belangenorganisatie van de platenindustrie. ,,Als grote klappers zoals Bruce Springsteen minder opleveren, heb je weinig ruimte om nieuwe bandjes te steunen'', zegt Paul Sonneveld, de woordvoerder van de NVPI.

Het illegaal kopiëren van muziek en het binnenhalen van internet is een belangrijke oorzaak van de teruglopende cd-verkoop, zo luidt de traditionele verklaring van platenmaatschappijen. Ze kunnen moeilijk concurreren met gratis sites zoals Kazaa. Vorige week nog spanden platenmaatschappijen in Amerika een rechtszaak aan om de toegang tot de in China gebaseerde muzieksite listen4ever onmogelijk te maken.

,,Illegale kopieën zijn maar de helft van het verhaal'', zegt Erwin Angad Gaur van de Nederlandse Toonkunstenaarsbond (NTB). De platenindustrie heeft volgens hem de boot gemist bij het ontdekken en promoten van nieuwe bands. ,,Hoe kan het dat heel Nederland ademloos kijkt naar die muzikant op de bruiloft van Alexander en Máxima, terwijl die man bij geen enkele maatschappij is aangesloten? Dan heb je als platenmaatschappij zitten slapen'', zegt hij. Carel Kraayenhof had zeer veel succes met `Adios nonino'.

De platenmaatschappijen erkennen nu ook dat er iets aan hun aanbod schort. ,,Het ligt ook aan wat we op de markt brengen'', zegt NVPI-woordvoerder Sonneveld. Daardoor ontstaat ruimte op de markt voor kleinere producenten, die wel nieuwe muziek op de markt durven brengen.

,,We hebben het nog nooit zo goed gedaan'', zegt Ferry Roseboom, van Excelsior. De platenmaatschappij maakt ongeveer vier albums per jaar en heeft één vaste kracht in dienst. ,,We hebben onze oren niet laten hangen naar het grote publiek, maar dat bereiken we wel met platen van Daryl-ann of Spinvis'', zegt Roseboom.

Dat is exemplarisch voor de hedendaagse muziek, denkt Angad Gaur van de toonkunstenaarsbond. ,,Je ziet steeds meer kleine producenten en bandjes die in eigen beheer muziek maken. De hele dance scene draait op kleine maatschappijen'', zegt hij.

Ook Karlijn Surminsky en Janine Schell van de band Kaja begonnen voor zichzelf nadat Sony hen had laten vallen. ,,Het is moeilijk'', erkent Surminsky. ,,Zonder recente cd kun je je niet zo makkelijk presenteren. Mensen vergeten je snel.'' Van haar band kan ze momenteel niet leven. Ze heeft een kunstenaarsuitkering en ze werkt twee dagen per week bij een fietsenmaker. Toch is het goed om op eigen benen te staan en niet meer naar de pijpen van Sony te hoeven dansen, vindt ze. ,,Ze gaven ons het imago van de lieve meisjes, met een lief Limburgs accent. Daar kwamen we niet meer vanaf.''

De platenindustrie laat de kleine producenten eigenlijk de kastanjes uit het vuur halen, vindt ze. Pas als een bandje vrij zeker succes heeft, gaat een grote maatschappij ermee in zee. Tot die tijd zijn de risico's voor de muzikanten en de kleine producenten. ,,Nu gaat het goed, maar we halen het elk jaar maar net'', zegt Roseboom van Excelsior. Surminsky: ,,Als Kaja het niet haalt, kan ik altijd nog fietsen gaan maken.''