Bouwwereld was een gesloten circuit

De grote Nederlandse bouwondernemingen vormden vanaf de jaren tachtig een gesloten circuit waarbij nieuwkomers op de markt van aanbestedingsprocedures werden buitengesloten.

Dat heeft voormalig technisch directeur A. Bos van het Groningse bouwbedrijf Koop Tjuchem vanochtend verklaard in het eerste openbare verhoor door de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid.

Alle bouwbedrijven deden aan die strategie van uitsluiting mee. Wie zich toch op de Nederlandse bouwmarkt wilde manifesteren, moest `inbraakstrategieën' toepassen. Nieuwkomers werden volgens Bos gedwarsboomd door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat materiaal of grondstoffen niet geleverd werden. Zo lukte het Koop Tjuchem vlak na de oprichting in 1988 niet om asfalt te krijgen toen het bedrijf een opdracht van Rijkswaterstaat had weten binnen te slepen.

,,Leveringen vonden niet plaats of grondstoffen konden alleen verkregen worden tegen hogere prijzen'', stelde Bos. Voor de aanleg van een deel van de A9 in Noord-Holland moest 14.000 ton asfalt geleverd worden. Leveranciers waren volgens Bos ,,zwak, ziek of met vakantie. Ze wilden niet leveren''. Uiteindelijk besloot Koop Tjuchem zelf een asfaltmolen in Beverwijk te plaatsen waardoor het bedrijf niet meer afhankelijk was van levering door derden.

Bos bracht vorig jaar het bouwfraudeonderzoek aan het rollen nadat hij een schaduwboekhouding van zijn voormalige werkgever in de publiciteit had gebracht. Daaruit zou blijken dat in de bouwsector op grote schaal illegaal vooroverleg over verdeling van bouwopdrachten plaatsheeft, waarbij bouwondernemingen elkaar bij de verdeling van opdrachten financieel compenseren. Bos sprak vanochtend van een sector waarbij in de praktijk de handel in aanbestedingsprocedures alle andere activiteiten overwoekert. Alle bouwbedrijven deden aan dat vooroverleg mee en voerden intern illegale schaduwboekhoudingen om onderlinge prijsafspraken in te verwerken.

In antwoord op vragen van commissievoorzitter M. Vos gaf Bos toe dat hij delen van de schaduwadministratie in 1998, na zijn gedwongen vertrek bij Koop Tjuchem, gebruikt had in een procedure voor de kantonrechter over een afkoopsom in verband met zijn ontslag. Delen van die administratie had hij voor zijn vertrek meegenomen van het kantoor. Later vond hij op een ochtend in twee vuilniszakken, vastgeknoopt aan zijn voordeur, de complete schaduwadministratie.

Bos sprak aan het eind van het verhoor het vermoeden uit dat tijdens de onderhandelingen met het openbaar ministerie ,,van hogerhand'' invloed is uitgeoefend om te voorkomen dat er daadwerkelijk onderzoek zou plaatsvinden. Details wilde hij, ondanks aandringen van de commissie, niet geven. Hetzelfde gold voor de vraag of er bedreigingen aan zijn persoon hebben plaatsgehad. Bos: ,,Ik heb ook een gezin.''

hoofdartikel: pagina 7

bouwfraudespel: pagina 14

www.nrc.nl: dossier bouwfraude