Amersfoort heeft genoeg van rijdende `tijdbommen'

Na het incident met een lekkende giftrein pleit Amersfoort voor minder spoorwegtransporten van gevaarlijke stoffen door binnensteden.

Wie er ook kritiek mag hebben op de rampenstaf van Amersfoort tijdens het `incident' met de acrylnitril lekkende treinwagon, niet de rampenstaf zelf. ,,Het was een bijzonder geslaagde actie'', stelt brandweercommandant Boy Janssen.

,,Het algemene gevoel bij ons is dat we er prima is zijn geslaagd om structuur aan te brengen in een chaotische situatie.'' Ook loco-burgemeester Henk Brink is niet ontevreden: ,,Er is op geen enkel moment paniek uitgebroken, zodat wij in alle zorgvuldigheid te werk konden gaan.''

Of gemeente, brandweer en politie adequaat hebben gehandeld, zal een onafhankelijk onderzoek uitwijzen. Op vele inwoners van Amersfoort maakte de afsluiting van een deel van het centrum van de stad een rommelige indruk. Bedrijven waren in verwarring over de ernst van de zaak. Werknemers werd eerst verzocht het gebied te verlaten, maar ze mochten later toch weer naar binnen.

Onbegrip was er toen het beleidsteam de maatregelen versoepelde nadat het lek in de wagon gedicht was, om die versoepeling tien minuten later weer in te trekken. De ommezwaai kwam na interventie van chemieconcern DSM, dat het crisisteam meldde dat aan het acrylnitril wellicht een stabilisator ontbrak, en dat er om die reden blijvend gevaar was. Achteraf bleek dat onjuist. Maar, zegt Brink: ,,Beter twee uur te laat maatregelen beëindigen dan een half uur te vroeg.''

De discussie spitst zich nu toe op de risico's van het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor. Gemeenten als Venlo en Roosendaal klagen net als Amersfoort al jaren over de `tijdbommen' die door de binnensteden rijden. Het vorige kabinet stelde 100 miljoen euro beschikbaar voor het verplaatsen van emplacementen uit binnensteden. Per 2007 verdwijnen de chloortransporten van Akzo Nobel.

Amersfoort wil nu meer. Loco-burgemeester Brink verklaarde gisteren dat de trein nooit urenlang had mogen stilstaan op het emplacement van Amersfoort, ook al was het spoor gestremd ter hoogte van Deventer. De woordvoerder van vervoerder Railion stelt echter dat treinen met stoffen als acrylnitril, anders dan chloortreinen, wel degelijk mogen stoppen en gerangeerd mogen worden.

Er volgt een landelijk onderzoek. Als oorzaak is al genoemd een broze pakking van een afsluiter van de wagon, als gevolg waarvan maximaal 360 liter van de gevaarlijke stof als damp heeft kunnen ontsnappen. Volgens de gemeente zijn de gemeten concentraties onder de grenswaarde gebleven. De afgelopen dagen zijn ongeveer twintig mensen in het ziekenhuis behandeld, de meesten wegens prikkende ogen.

Het acrylnitril kwam uit voorraden bij Vopak in de Rotterdamse haven, aldus een woordvoerder van Cytec, een Amerikaans bedrijf dat de stof produceert. Met de stof zelf was niets mis, bleek gisteren na analyse. ,,In het geval van een productiefout zouden ook de voorraden bij Vopak gevaarlijk zijn. Maar die liggen er al heel lang'', stelt de woordvoerder van Cytec.

De wagon was op weg naar Noord-Duitsland en bedoeld voor Mitsubishi die de partij had gekocht. Volgens Cytec moet het warme weer in de ketelwagen verdamping van de vloeibare stof op gang gebracht. Normaal gesproken ,,geen enkel probleem'', want de wagons voldoen aan alle normen. Maar in dit geval was de pakking niet solide, de kunststofverbinding die moet zorgen voor een naadloze sluiting tussen twee metalen platen. En bovendien was volgens Cytec een afsluiter niet goed dicht. ,,Hij was te ver doorgedraaid, waardoor deze weer een stukje open gaat.''