Rebelse kapitalist

De meest rebelse ondernemer van Zweden, Jan Stenbeck, is gisteren overleden aan een hartaanval. Stenbeck (59) bouwde in zijn geboorteland en elders in Europa in vijftien jaar een imperium op met onder meer telecombedrijf Tele2, het gratis dagblad Metro en enkele televisiestations, met een totale geschatte waarde van 5 miljard euro.

Stenbeck werd een van de rijkste mensen van Zweden. Hij schudde het zakelijk establishment wakker met de oprichting van het eerste commerciële Zweedse televisiestation TV3. Hiermee doorbrak hij het monopolie van de publieke zenders in zijn geboorteland. Ook was hij de man achter Tele2, het telefoonbedrijf dat de alleenheerschappij van de staatsbedrijven doorbrak in Zweden, maar ook in Nederland.

Hij is het best te vergelijken met Joop van den Ende, zegt Falk Madeja, mede-oprichter en aandeelhouder van Metro Nederland. ,,Sommige mensen vinden dat hij een vieze kapitalist is die alleen pulp produceert. Anderen zien hem als rebel, die tegen de gevestigde orde schopte. De economie van Zweden was tot voor kort in handen van enkele rijke families.''

Madeja roemt Stenbecks zakelijke inzicht. Tele2 bijvoorbeeld maakt winst, terwijl KPN miljarden euro's moet afschrijven. Stenbeck troefde slim het Zweedse staatstelecombedrijf Telia af bij de verdeling van UMTS-licenties voor mobiele telefonie. Tele2 verwierf voor een laag bedrag die vergunning.

Stenbeck was hard tegen zijn personeel, aandeelhouders en management, vindt Madeja. ,,Hij had constant ruzie met iedereen. Managers die hun doelen niet haalden, werden zonder pardon op straat gezet.'' Stenbeck zou een hartaanval hebben gekregen in Luxemburg, maar had angst voor artsen en wilde zich niet laten behandelen in zo'n klein land. Kort daarop kreeg hij in een ziekenhuis in Parijs een tweede hartaanval die hem fataal werd.