Onverwachte erotiek in land van lilliputters

Een reus ligt met honderden touwtjes aan de grond gebonden. Piepkleine mannetjes krioelen over en om hem heen. Veel meer weten de meeste mensen niet van Gulliver en zijn reizen. In het laatste nummer van het literaire tijdschrift Raster wordt dat danig bijgesteld.

Vier reizen maakt Swifts hoofdpersoon: naar Lilliput, naar het reuzenland Brobdingnag, naar het land Glubbdubdrib waar geesten worden opgeroepen, en naar het land van de Houyhnhnms. Dat is het land van een intelligent paardenras, edeler dan de mens. Of niet? Verschillende auteurs, waaronder Raster-redacteur Willem van Toorn, Atte Jongstra en August Hans den Boef, zetten uiteen hoe niets is wat het lijkt in Swifts beroemde satirische boek. Zaken die worden aangeprezen, worden even later weer onderuit gehaald.

Veel aandacht is er voor de `totaal onverwachte erotiek' in vooral de eerste twee verhalen, en voor de `seksuele strategieën' in het werk van Swift. Van Toorn citeert hoe Gulliver, zittend op de toilettafel, aanwezig is bij de hofdames die zich aankleden in het reuzenland: ,,wat voor mij beslist een verre van appetijtelijk gezicht was, en bij mij geen andere Gevoelens opriep dan Afgrijzen en Walging. Zo grof en onregelmatig bleek hun Huid, met zulke verschillende kleuren als ik hem van nabij zag, met hier en daar een Wrat zo groot als een Tafelblad waar haren uit hingen dikker dan Paktouw (...).'' Vies, vreselijk vies, maar komisch.

De Schotse schrijfster Alison Fell schreef een aantal jaar terug De vrouw van Lilliput, een gefingeerd achttiende-eeuws geschrift, waarvan een fragment is opgenomen in Raster. Daarin zien we een deel van Gullivers wereld, en ook hemzelf, terug vanuit het oogpunt van zijn echtgenote. De vrouwelijke lust raakt bevrijd, Mary Gulliver zegeviert alsnog over haar man. Vrouwvriendelijk is Gullivers reizen bepaald niet. Jonathan Swift, die leefde van 1667 tot 1745 (Gulliver's Travels verscheen in 1724), vindt vrouwen ,,een bedreiging, omdat ze de rede kapotmaken, energie verspillen en de kans op beschaving vernietigen.''

Over zijn seksegenoten is Swift evenmin erg lovend. Over wat de mannen van zijn tijd zoal plachten te doen aan staatsinrichting, wetenschap en handel is hij ook vernietigend. De merkwaardige bewoners van zijn eilanden hielden tijdgenoten een griezelige lachspiegel voor. Uit deze Raster blijkt dat die lachspiegel nog altijd werkt.

Raster 98: Gulliver. Uitgeverij De Bezige Bij. €15,00.