Nieuwe LPF-leider voorziet onrust in partij

De nieuw gekozen LPF-fractievoorzitter Harry Wijnschenk gunt zich weinig tijd om de partij te redden. Het is uit met al die LPF'ers die ,,hun eigen lijntje met Pim exploiteren''.

Harry Wijnschenk (38) had zijn fractieleiderschap van de Lijst Pim Fortuyn al een tijdje in voorbereiding. Het meest zichtbare teken daarvan waren de twee stapels werken van ex-voorman Pim Fortuyn die sinds weken opgetast liggen op een kleine salontafel in Wijnschenks werkkamer op het Binnenhof – naast het glanzende reclameblad Horloges waarvan hij zelf de uitgever is.

Hij zei er liever niets over, maar Wijnschenk las zich in, dacht na, probeerde de sprong te maken van het `gedachtegoed van Pim' waar zijn voorganger Mat Herben het zo graag over had, naar het `gedachtegoed van de Lijst Pim Fortuyn'. Wijnschenk maakte zich zorgen: Herben trad te slap op, de LPF kelderde in de peilingen, fractiegenoten kwamen bleek om de neus zijn werkkamer binnen als ze zich weer hadden vergaloppeerd met ferme uitspraken in de pers. Wijnschenk was binnenskamers ook voorstander van een stevig optreden van de LPF – sommigen in de fractie vinden hem zelfs `te wild' – maar eerst moest er maar eens een goede strategie komen, vond hij.

Gisteren bleek waar zijn denkwerk goed voor was geweest: in een notitie onder de plastische titel Van Boksbal tot Bokser ontvouwde hij zijn fractiegenoten in het Amsterdamse Hilton zijn plannen om het verval van de LPF te keren. Zestien Kamerleden raakten er in de loop van de middag van overtuigd dat hij dan maar hun nieuwe fractievoorzitter moest worden, een ruime meerderheid onder de 21 stemmende leden. ,,Prettig, dan heb je ook meteen draagvlak'', zei de geboren Amsterdammer Wijnschenk glunderend. De drie afwezigen binnen de 26-koppige fractie hadden daar ieder goede redenen voor: boer Wien van Brink ,,kon zijn bedrijf niet af'', medisch specialist Jukema had ,,een belangrijke medische afspraak'' en Harry Smulders was in de Tweede Kamer druk met de parlementaire bouwenquête. En Wijnschenks enige serieuze tegenkandidaat van de middag, Gerard van As (vijf stemmen), had trouwens ,,om gezondheidsredenen'' tegen hem gezegd: ,,Doe jij het maar.''

Terwijl Van As elders in het hotel zijn teleurstelling verbeet met een quasi-laconiek ,,je moet iedereen het voordeel van de twijfel gunnen'', vertelde Wijnschenk dat het eigenlijk nog mooier was dan hij had gedacht: de verkiezing was gepland in een hotel in het Gooi, maar daar was de airco stuk. Nu was de LPF heimelijk naar Amsterdam uitgeweken, met de bedoeling om zo de Haagse pers te ontwijken. ,,Een speling van het lot'', meldde Wijnschenk op de – niettemin toch drukbezochte – persconferentie na afloop: ,,Honderd meter verder ben ik geboren.''

Een Amsterdammer met een Rotterdamse mentaliteit, zo typeerde Wijnschenk zichzelf gisteren. Hij beroept zich op het in de LPF gaarne gebezigde `geen woorden maar daden', maar zijn eigen handelsmerk is bravoure. Zo brengt hij graag in herinnering dat hij als laagstgeplaatste op de kieslijst van de LPF (nummer 28) pas in de Tweede Kamer is gekomen nadat een andere kandidaat zich teruggetrokken had. Het onderstreept zijn `bliksemcarrière' als politicus.

Voor zijn Kamerlidmaatschap ontwikkelde Wijnschenk zich voornamelijk als verkoper. Hij leerde het vak op de advertentie-afdeling van Wegener en heeft nu een eigen bedrijf als kleine uitgever in Almere van bladen over zijn meest geliefde `items': motoren en horloges. Hij ontbeert elke politieke ervaring – naar eigen zeggen was hij alleen in 1997 lokaal actief in het bestuur van de VVD in zijn woonplaats Almere. Eind vorig jaar zegde hij zijn VVD-lidmaatschap op, ,,uit grote onvrede met de gevolgde koers''.

Met bravoure zet hij wat misverstandjes weg. Begin deze maande vertelde hij in het reclameblad Adformatie dat hij ,,elke dag al twintig jaar ten minste één keer boven de tweehonderd kilometer per uur'' rijdt. Gisteren, na zijn verkiezing als fractievoorzitter, bleek een nuance nodig: dat doet hij alleen op de Nintendo-spelcomputer van zijn zoon.

Binnen de LPF onderscheidde Wijnschenk zich ook door bravoure. Hij sleepte snel na zijn beëdiging in de Kamer het lidmaatschap van de parlementaire onderzoekscommissie Srebrenica binnen, en won het pleit binnen de fractie om het gewilde woordvoerderschap op het gebied van de media. In die rol wierp hij zich op als `redelijke LPF'er' door het weerspreken van suggesties van partijgenoten – onder wie partijleider Herben – dat de LPF uit was op `strafmaatregelen' tegen de als onwelgevallig beschouwde publieke omroep. Hij maakte tevens deel uit van de vierkoppige selectiecommissie voor bewindslieden van de partij.

Tijdens de formatie-onderhandelingen verkondigde Wijnschenk aanvankelijk dat hij niet op het regeerakkoord ging wachten: het was tijd voor vakantie. Maar toen onderhandelaar Herben te veel weggaf in de postenverdeling voor het nieuwe kabinet, vloog hij snel terug uit Marbella en nam binnen de fractie het voortouw om Herben onder druk te zetten voor een steviger resultaat.

Nadat Herben zijn fractiegenoten teleurstelde in het Kamerdebat over de regeringsverklaring, fluisterden fractiegenoten dat Herben van plan was af te treden – om het stokje over te geven aan Wijnschenk. Gisteren werd het bestaan van zo'n scenario bevestigd door Herben, voor het eerst weer persoonlijk aanwezig sinds hij zijn fractie van zijn vakantieadres had gemeld er per 1 september mee te stoppen. ,,Bereid je voor, jongen'', had hij al eerder tegen Wijnschenk gezegd, maar het was de bedoeling geweest dat hij hem eerst nog een half jaar zou ,,coachen en begeleiden''.

Wijnschenk zelf maakte gisteren duidelijk dat er in zijn ogen zoveel tijd niet meer is om de LPF te redden van verbrokkeling en interne strijd. In weinig apaiserende bewoordingen kondigde hij een ,,onrustige periode'' aan om ,,weeffouten in het breiwerk'' recht te zetten. Hij gaat een einde maken aan de praktijk ,,dat iedereen zijn eigen lijntje met Pim kan exploiteren''.

Hij zoekt niet naar een nieuwe prominente vice-fractievoorzitter à la Ferry Hoogendijk, maar denkt aan het vormen van een ,,hele brede bestuurslaag in de fractie'' die hem kan steunen.

Het kabinet zal hij ,,positief kritisch'' volgen, ,,met het regeerakkoord als vertrekpunt''. Vanzelf zal dan wel blijken of hij ook uitgroeit tot politiek leider, vindt Wijnschenk: dat speelt pas als er weer verkiezingen zijn.

Als fractievoorzitter heeft hij bescheidener doelen: hij wil de LPF over de persoonlijke affaires heentillen, de ,,gedrevenheid van Fortuyn terugbrengen'', de politieke inhoud weer voorop zetten, en hij wil van de LPF ,,de meest belangrijke politieke beweging van het nieuwe decennium'' maken.