Brüggen maakt van Beethoven een feest

Na Beethovens pianoconcerten en veel van zijn strijkkwartetten klinken nu tijdens de Beethovenzomer in het Amsterdamse Concertgebouw zijn symfonieën. Frans Brüggen dirigeert ze alle negen bij het Orkest van de Achttiende Eeuw, en zaterdag speelde het Koninklijk Concertgebouworkest de Zevende onder leiding van Chailly-vervanger Vassili Sinaiski.

De speelstijlen van die twee orkesten staan haaks op elkaar en dat was al te zien voor er ook maar één noot had geklonken. Het Concertgebouworkest manifesteerde zich op bijna volle sterkte. De twaalf blazers en de paukenist werden omringd door acht bassen, tien celli en een leger violisten. Bij het Orkest van de Achttiende Eeuw, dat gisteravond ook de Zevende speelde, is dat allemaal veel bescheidener. Wel nog steeds die twaalf blazers en de paukenist, maar verder slechts drie bassen, vijf celli en een half legertje violisten.

In tutti-passages, waarin het hele orkest speelt, werden bij het Concertgebouworkest de blazers vrijwel geheel overstemd. Alleen de trompettisten konden dan de luide orkestklank nog van een stralend aura voorzien. Bij het Orkest van de Achttiende Eeuw zijn, dankzij de juiste verhoudingen, de blazers altijd te horen. Die perfecte balans zorgt, mede dankzij de `authentieke' instrumenten, voor een rijke, zeer gedetailleerde klank.

Sinaiski en het Concertgebouworkest kwamen in de dansante Zevende tot een goede conventionele uitvoering. Na een onverbiddelijk monumentaal begin volgde veel uitbundigheid, een wat pompeus Allegretto en een flitsend, opwindend energiek slotdeel: de dance van de 19de eeuw. Maar bij Brüggen en het Orkest van de Achttiende Eeuw was het pas echt een roerig feest, met telkens weer opvallende scènes, opgehitst met veel dramatiek. Niet alleen de klank droeg daaraan bij, maar ook de frasering, de accentuering, de ritmiek, de dynamiek.

Eigenlijk alles klonk hier anders en opzienbarend. Alleen al die overgang met spannende en subtiele echo-effecten tussen het wat plechtige Poco sostenuto en het Vivace, dat ook echt juichend is. Niets is enerverender dan zo'n Beethoven van Brüggen.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Vassili Sinaiski. Gehoord: 17/8 Concertgebouw Amsterdam. Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen. Gehoord: 20/8 Concertgebouw. Vervolg: 22, 24, 25/8.