Vloed komt als geschenk voor coalitie van Schröder

Als de nood aan de man is, slaat het uur van de uitvoerende macht. Zij beschikt over zandzakken.

Elbe en Mulde zetten in Duitsland hele landstreken blank, vernielen alles wat op hun weg komt en verdrijven honderdduizenden van huis en haard. Voor de rood-groene regeringscoalitie van Gerhard Schröder is de Jahrhundertflut evenwel een geschenk.

Zes weken voor de Bondsdagverkiezingen kreeg Schröder een uitgelezen kans om zich nog één keer te profileren als doortastend manager. De Groenen mochten zich bovendien verheugen in een hernieuwde interesse in hun bestaansreden. Milieubeleid had in de conjuncturele misère van de afgelopen maanden afgedaan, maar lijkt ten overstaan van de natuurramp actueler dan ooit. Uitvoerig opinieonderzoek over de invloed van de watersnoodramp is er nog niet. Alle onderzoekers verwachten echter dat Schröder in de kiezersgunst zal stijgen en dat ook de Groenen enkele procentpunten zullen verdienen, al was het maar omdat de ramp de eigen achterban mobiliseert.

Als de nood aan de man is, slaat het uur van de uitvoerende macht. Zij beschikt over zandzakken, soldaten en noodhulpfondsen. Ongevaarlijk is zo'n situatie voor de politieke topman niet. Als hij één steek laat vallen, is volkswoede zijn deel. Als de indruk ontstaat dat hij campagne voert over de ruggen van de slachtoffers, is zijn testament getekend.

Gerhard Schröder doet dezer dagen wat zijn ambt verlangt. Hij organiseerde noodhulp, richtte een crisisteam in en dirigeerde zijn ministers naar het waterfront. In samenspraak met de publieke tv-zenders lanceerde hij een nationale inzamelingsactie.

Afgelopen weekeinde haalde hij de voorzitter van de Europese Commissie, Romano Prodi, naar Berlijn om Europese fondsen los te weken voor de slachtoffers – geld dat al voor Duitsland was bestemd maar nu sneller en zonder bureaucratische randvoorwaarden beschikbaar komt. Gisteravond maakte hij bekend dat een omvangrijke belastingverlaging een jaar wordt uitgesteld om zo 6,9 miljard euro vrij te maken voor de wederopbouw van het door water geschonden gebied. Ook werd een uitgavenstop afgekondigd. Een week na het begin van de ramp biedt Schröder de slachtoffers weer perspectief.

Tot nu toe is hij erin geslaagd valkuilen te omzeilen. Hij huilt geen krokodillentranen en voorkomt dat zijn activisme als campagnetruc wordt uitgelegd. Vorige week bezocht hij één keer het getroffen gebied, sindsdien wijdt hij zich in Berlijn aan staatszaken. Schröder heeft de kans die hem is geboden ten volle benut. De komende dagen moet blijken of hij de uitgestelde verlaging van de inkomstenbelasting door het parlement weet te loodsen.

De oppositie rond Schröder-opponent Edmund Stoiber is door de catastrofe automatisch in het defensief gedrongen. De oppositie verdeelt geen zandzakken. Stoiber, vorige week op vakantie op het Waddeneiland Juist, hield zich dagenlang afzijdig. Ramptoerisme was niet zijn stijl, liet hij weten. Prompt schilderde de SPD hem af als de grote afwezige. Toen hij het rampgebied aan het eind van de week toch bezocht, viel zijn optreden vooral op door een zekere houterigheid. Stoiber is nu eenmaal geen man voor het bad in de menigte. [Vervolg SCHRÖDER: pagina 5]

SCHRÖDER

Vloedgolf teistert Stoiber

[Vervolg van pagina 1] Wetenschappers maken nog ruzie over de vraag of de overstromingen het gevolg zijn van een klimaatverandering die mede door mensenhand is veroorzaakt. Maar oog in oog met het merenlandschap in Oost-Duitsland heeft die controverse aan belang ingeboet.

Zelfs als er ook maar een geringe kans is dat de consumptiemaatschappij de vloedgolf over zichzelf heeft afgeroepen, lijkt het niet meer dan logisch dat alles in het werk wordt gesteld om herhaling te voorkomen.

Daarmee slaat het uur van de Groenen. Verdergaande kanalisatie van de Elbe ten behoeve van de scheepvaart is geen populaire gedachte als aan de lopende band dijken breken omdat er te weinig uiterwaarden zijn. Als de immense neerslag waarmee het allemaal begon het gevolg is van het grootschalig gebruik van fossiele brandstoffen, stijgen automatisch de koersen van windturbines en zonnepanelen.

In het algemeen dwingt het apocalyptisch geweld van de afgelopen dagen respect af: de natuur is een tegenstander die je maar beter niet kunt uitdagen.

Mager steekt daarbij de actie van Edmund Stoiber af, die afgelopen zaterdag op het vliegveld in Leipzig een vergadering met minister-presidenten van de getroffen deelstaten belegde. Voor het onderonsje waren alleen CDU-ministers gevraagd, de SPD-minister van het eveneens getroffen Brandenburg kreeg geen uitnodiging. Een doorzichtige campagnetruc, sneerde prompt de SPD.

Volgens een opiniepeiling, uitgevoerd in opdracht van de televisiezender RTL, vond 44 procent van de bevolking dat Schröder goed had gereageerd op de ramp, terwijl slechts zes procent was te spreken over het optreden van Stoiber.

Schröder's voortvarendheid biedt bovendien weinig aanknopingspunten voor kritiek. De voorgestelde belastingverlaging provoceerde bij CDU/CSU maar liefst drie reacties. Geen goed idee (CDU-voorzitter Angela Merkel), wel een goed idee (fractieleider Friedrich Merz), bespreekbaar, maar niet goed doordacht (kanselierskandidaat Edmund Stoiber).

Ook is de themawisseling, van economie naar milieu, nadelig. Stoiber, competent in economische vraagstukken, heeft op milieugebied vrijwel niets te bieden. In zijn schaduwkabinet ontbreekt een milieuminister.

In de afweging ecologie-economie kozen de christen-democraten in het verleden al snel de kant van het bedrijfsleven. De eco-belasting van de rood-groene regering is de oppositie een doorn in het oog.

Of de noodweer-bonus voor bondskanselier Schröder voldoende zal zijn om zijn huidige achterstand in de opiniepeilingen goed te maken is moeilijk te zeggen. De onderzoekers presenteren al weken lang een moeilijk te duiden beeld. CDU/CSU liggen duidelijk voor op de SPD en samen met de liberalen zouden christen-democraten een nipte meerderheid in de Bondsdag halen. Rood-groen haalt vooralsnog geen meerderheid. Daar staat tegenover dat Schröder veel populairder is dan zijn rivaal Stoiber en dat ongeveer veertig procent van de kiezers aangeeft nog geen keuze gemaakt te hebben.