Milieudefensie klaagt over zalm in troebel water

Zalmkweker Nutreco claimt overal ter wereld duurzaam te werken, maar daar komt volgens Milieudefensie in Chili niet veel van terecht. Nutreco is woedend over de aantijgingen.

Het kweken van zalm, zoals door Nutreco in Chili, heeft iets onnatuurlijks. ,,Toch zijn wij niet tegen het kweken van zalm'', zegt Monique de Lede van Vereniging Milieudefensie. ,,Het zorgt voor werkgelegenheid. Maar we willen wel dat het volgens de regels gebeurt.''

Vandaag presenteerde Milieudefensie de eerste in een serie van vijf onderzoeken naar Nederlandse multinationals die volgens de milieu-activisten in het buitenland schade toebrengen aan het milieu en zich daarbij ook niet sociaal gedragen. Nutreco behoort tot deze `Vieze Vijf', aldus Milieudefensie, en verdient te worden aangepakt.

Nutreco is woedend over de aantijgingen. ,,Wij hebben een jaar lang alle medewerking verleend en dan komen ze met dit soort onzinnige beschuldigingen. We nemen hun dit zeer kwalijk. Dit is een dolkstoot in de rug'', aldus een woordvoerder van Nutreco. Hij is vooral boos over de beschuldiging dat Nutreco de werknemers in Chili minder dan het minimumloon zou betalen. Die beschuldiging heeft Milieudefensie inmiddels ingetrokken, maar is wel op internet gepubliceerd.

Vandaag heeft Nutreco een klacht ingediend bij het Nederlandse ministerie van Economische Zaken, omdat het bedrijf zich niet zou houden aan de richtlijnen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in Parijs. Deze richtlijnen voor multinationale ondernemingen zijn door 24 landen op basis van vrijwilligheid overgenomen. Campagneleider Paul de Clerck: ,,Nutreco is een bedrijf dat zich erop laat voorstaan dat het duurzaam opereert en overal ter wereld dezelfde normen toepast op milieu- en sociaal gebied. Maar dat is gewoon niet waar. Nutreco past zich aan bij de sfeer van het land waar het produceert.'' Onderzoeker De Lede: ,,Fatsoen houdt niet op bij de Nederlandse grens.''

Milieudefensie heeft een waslijst aan bezwaren tegen Marine Harvest Chile, zoals Nutreco in het Zuid-Amerikaanse land heet. ,,Grote hoeveelheden antibiotica en chemicaliën zorgen voor een enorme watervervuiling'', aldus het onderzoek. Deze antibiotica is volgens Milieudefensie noodzakelijk omdat de dieren zoals bij elke vorm van bio-industrie meer last hebben van ziektes dan wilde zalm. Van sommige antibiotica wordt slechts 20 procent door de zalm opgenomen. De rest verdwijnt in de bodem van de meren en zorgt daar voor ,,een langzame vergiftiging van het water''. De Nutreco-woordvoerder: ,,Wij gebruiken zo min mogelijk antibiotica. In onze kwekerijen in Schotland en Noorwegen is de hoeveelheid gereduceerd tot nul. Maar in Chili hebben we te maken met een hardnekkige ziekte.''

Resten van zalmvoer en uitwerpselen, zo stelt Milieudefensie, leiden tot een toename van stikstof en fosfor in het water, dat troebel wordt door de overmatige algengroei. ,,Vroeger had men in het gebied een maand per jaar last van algen, nu is dat tot zeven maanden per jaar. Hierdoor wordt het ecologische evenwicht verstoord'', zegt De Lede, die in Chili poolshoogte nam. De reactie van Nutreco: ,,Die algen zitten daar al duizenden jaren. Er is geen enkel bewezen causaal verband met de kwekerijen.''

Milieudefensie maakt zich verder zorgen over de afname van de inheemse vissoorten. Vooral een kleine soort witwis, de puye, zou in aantal afnemen doordat uit de kwekerijen ontsnapte zalm deze vis bejaagt. ,,De lokale vissers hebben daar last van'', aldus De Lede. Volgens Nutreco ontsnapten vorig jaar 27.500 vissen uit de kwekerijen, ,,een probleem waar we alles aan proberen te doen'', maar het bedrijf ontkent dat er een verband is met de de dalende visstand van andere soorten.

Ook vangt Nutreco volgens Milieudefensie vis weg, zoals sardines en ansjovis, om aan de zalm te voeren. Voor de productie van een kilo zalm is twee tot vier kilo andere vis nodig, zo kregen De Lede en De Clerck onlangs van Nutreco te horen. Verder krijgt de zalm kleurstoffen toegediend om deze de door de consument gewaardeerde roze kleur te verschaffen. Vroeger werden daartoe chemicaliën gebruikt, nu zijn dat gist en genetisch gemodificeerde algen. ,,Dat noemen ze bij Nutreco een natuurlijke vervanger'', schampert De Lede. ,,Het wordt tijd dat consumenten eisen gaan stellen.''

Milieudefensie heeft gesprekken gevoerd met Nutreco-topman Wout Dekker waarin een plan van eisen op tafel werd gelegd. Over een aantal punten was men het eens; maar Nutreco voelt weinig voor ,,onafhankelijk onderzoek naar de effecten van de zalmkwekerijen op de ecosystemen van de zee en de Chileense meren'' of voor een uitgebreid milieu-effectrapport voor elke nieuwe kwekerij. Nutreco: ,,De Chileense regering zit er echt bovenop. Wij laten altijd onafhankelijk onderzoek doen naar de effecten van het kweken van zalm.'' Nutreco ziet ook niets in herstel van de locaties van de kwekerijen in hun oorspronkelijke staat en compensatie voor de veronderstelde schade. De woordvoerder: ,,Er is geen schade.''

Op weinig begrip kan ook de eis rekenen om de uitbreiding van zalmkwekerijen te stoppen, totdat er ,,orde op zaken'' is gesteld. De Lede: ,,Er komt de laatste jaren te veel zalm op de markt. Daardoor is de prijs gezakt. Een mooie eerste stap is als ze op de kwekerijen minder zalm gaan produceren. Zodat de dieren meer ruimte krijgen. Scharrelzalm, daar is een markt voor.'' De Nutreco-woordvoerder: ,,We hebben biologische zalm in Ierland.''