Bij schapen ook BSE via bloedtransfusie

Onderzoekers in Schotland hebben aangetoond dat de gekke koeienziekte BSE via bloedtransfusie kan worden overgedragen bij schapen.

Het experiment dat zij uitvoerden is nog niet afgerond, maar de onderzoekers achtten de voorlopige resultaten zo van belang dat zij het vervroegd online publiceerden in het Britse wetenschappelijke tijdschrift Journal of General Virology. In november zal het artikel in druk verschijnen.

Lange tijd stond alleen vast dat de overdracht van BSE kon plaatsvinden door injectie of het eten van besmet hersen- en zenuwweefsel. De mogelijkheid dat de besmetting via bloed zou kunnen plaatsvinden werd altijd `theoretisch' opengehouden, maar was nooit overtuigend aangetoond. De Schotten leveren dat bewijs nu wel.

De Nederlandse bloedbankenorganisatie Sanquin in Amsterdam heeft overigens vorig jaar al voorzorgsmaatregelen genomen. Zo worden de witte bloedcellen, die vermoedelijk een rol spelen bij de overdracht van de ziekte, uit het bloed gehaald, en ook wil Sanquin geen bloed hebben van mensen die tussen 1980 en 1986 een halfjaar of langer in het Verenigd Koninkrijk zijn geweest.

Volgens BSE-onderzoeker F. van Zijderveld van het CIDC-Lelystad blijft die besmettingsroute ondanks de Schotse resultaten voor mensen overigens theoretisch. ,,BSE komt van nature bij schapen niet voor en de experimentele besmetting ermee gedraagt zich precies zo als scrapie, een prionziekte die wel bij het schaap voorkomt. Maar dat zegt nog niets over hoe een BSE-besmetting via bloed zich zou gedragen in een koe of in een mens. Het ene prion is het andere niet.''

De vraag blijft dus of ook mensen via een bloedtransfusie met vCJD (variant Creutzfeldt Jakob Disease, de menselijke vorm van BSE) besmet kunnen raken. Dat risico speelt in theorie vooral in Engeland, waar zeker tientallen mensen via het eten van besmet rundvlees de ziekte hebben opgelopen. In Nederland is tot nu toe nog niemand besmet geraakt met de prionziekte.

Uit het nu gepubliceerde onderzoek blijkt dat van de 24 schapen met een `BSE-bloed'-transfusie er in ieder geval twee de prionziekte hebben gekregen. Zij zijn intussen geslacht en in hersenen konden de onderzoekers duidelijk de kenmerkende schadelijke effecten van de prionziekte zien. Twee andere schapen uit dezelfde groep vertonen ook symptomen van de ziekte, maar hun besmetting kan pas na de slacht met zekerheid worden vastgesteld.