Zonder diploma in het diepe springen

Twee Chinese zusjes van negen en zeven verdronken vrijdag in een buitenbad in Mechelen. Jaarlijks verdrinken er ongeveer 25 kinderen in zwembaden. ,,Aan het eind van de dag zijn we blij dat er niets is gebeurd.''

Het buitenbad van Buitenplaats Melcherhof, gistermiddag. Vaders en moeders staan tot hun knieën in het ondiepe water van het bassin, terwijl hun kroost kraait en spettert. Het nabijgelegen binnenbad van het vakantieoord in Mechelen, niet ver van Vaals in het zuiden van Limburg, blijft gesloten sinds hier vrijdag de twee zusjes, Yong Yong (9) en Yong Ling Deng (7) – ze wonen op een steenworp van de Melcherhof – verdronken door nog onbekende oorzaak.

In het afgelopen jaar verdronken in Limburgse zwembaden zes kinderen; landelijk komen naar schatting jaarlijks 25 tot dertig jonge kinderen door verdrinking om het leven. Ruim 130 kleuters en peuters belanden in een ziekenhuis door een bijna-verdrinking. ,,Ik moet er niet aan denken dat er een kind in mijn zwembad verdrinkt'', zegt J. Pott, manager van het Sportfondsenbad Rotterdam Noord. Op een hete dag als gisteren zat zijn bad stampvol. ,,Je zorgt voor goed opgeleid personeel. Iedereen doet zijn uiterste best. En wij hebben een overzichtelijk bad van 44 bij 16 meter. Maar 100 procent onder controle heb je het nooit. Als er een kind op een ander springt, of een kind glijdt uit, dan kan het zo voorkomen. We zijn toch aan het eind van de dag blij dat er niets is gebeurd.''

De verantwoordelijkheid ligt in eerste instantie bij de ouders, vindt H. Beekwilder, directeur van het Ir. Ottenbad in Eindhoven. Hij sprak in juni van dit jaar op wereldcongres `Drowning' in Amsterdam over emotionele gevolgen van verdrinkingen. ,,Een paar weken geleden waren op het Scheveningse strand 182 kinderen hun ouders kwijt! Wat zitten die ouders dan te doen, vraag ik me af. Als er iets gebeurt krijgt de strandwacht of de politie de schuld.''

Ook Pott kan behoorlijk nijdig worden op ouders die kun kind niet goed in de gaten houden. De moeder die de Libelle zit te lezen terwijl haar kleintje van twee of drie langs de kant van het diepe bad rondscharrelt, krijgt een fikse uitbrander. ,,Totaal onverantwoord.''

Op allochtone kinderen moet extra worden gelet, zeggen badmeesters. Ze kunnen vaker dan autochtone kinderen niet zwemmen. H. Künzel, manager van zwembad Ganzewiel in Raamsdonksveer merkte dat allochtone ouders hun kinderen toch vaak zonder scrupules naar het zwembad sturen. ,,Vorig jaar leverde een Turkse moeder haar zoontje van zeven en dochtertje van vijf af bij het zwembad. Ze konden beiden niet zwemmen, maar het manneke wilde wel in het diepe, zei hij, want hij was een man. We hebben daar de moeder op aangesproken. Nu komen kinderen onder de tien jaar niet meer zonder begeleiding het zwembad in.''

Verplicht schoolzwemmen zou een hoop ellende kunnen voorkomen, denkt directeur Beekwilder van het Ir. Ottenbad. Gemeenten bepalen zelf of zij geld beschikbaar stellen voor schoolzwemmen. Schoolzwemmen wordt nogal eens geschrapt om te bezuinigen. Bovendien zijn veel scholen huiverig geworden om het zwemmen nog aan te bieden nadat kinderen tijdens het schoolzwemmen waren verdronken. De rechter oordeelde later dat zowel de school als het zwembad verantwoordelijk is voor de veiligheid.

Hoe beter het personeel, hoe veiliger het zwembad. In het zwembad van Pott hebben de drie badmeesters die surveilleren een toezichthoudersdiploma en ten minste een heeft een EHBO-diploma. Maar niet overal is het zo keurig geregeld, denkt Beekwilder. Veel baden zeggen dat ze niet aan personeel kunnen komen. ,,Dan moeten ze maar beter betalen. Vaak is er een badmeester, en is de rest van het personeel uitzendkrachten; jongens en meisjes van zestien, zeventien jaar uit, zonder EHBO- of reanimeerdiploma.''

J. Knape, hoogleraar anaesthesiologie van het Utrechts Medisch Centrum, pleit voor meer veiligheidsmaatregelen. ,,Een bedrijf heeft een systeem ontwikkeld met onder- en bovenwatercamera's, die voor alarm zorgen als iemand in het water twintig seconden niet beweegt.'' Dergelijke camera's hadden de Mechelense zusjes, die niet konden zwemmen, kunnen redden. De politie onderzoekt hoe de twee zijn verdronken. De kinderen werden begeleid door een familielid. De familie heeft volgens de politie ,,overmand door emoties'' de exploitant van het bad de schuld gegeven van het overlijden. ,,Maar'', vertelt de politie-woordvoerder, ,,de exploitant is niet verantwoordelijk. Het bad is 1,35 meter diep en dan is toezicht niet verplicht.''