Shakespeare komt in Diever heel dichtbij

Voor het eerst in de lange geschiedenis van het Openlucht Theater in het Drentse Diever is de romantische achtergrond van bos, struikage, een prieeltje van rotspartijnen weg gemanoeuvreerd. In 1946 speelde het Dieverse gezelschap zijn eerste Shakespeare, Een Midzomernachtdroom. De locatie aan de rand van het brinkdorp is volmaakt: een natuurlijke glooiing zorgt voor een volmaakt, klein amfitheater.

In de loop van ruim een halve eeuw werd bijna de volledige Shakespeare hier gespeeld, van de grote tragedies tot de kluchten. En altijd was er dat natuurlijk decor. Tot bij de première afgelopen week van Cymbeline in de regie en nieuwe vertaling van Jack Nieborg, de opvolger van regisseuse Ter Horst-Rep. Hij ontwierp een monumentale trap, metersbreed, en ver de hoogte in reikend. Weg feëerieke sfeer.

Jack Nieborg heeft behoorlijk rigide met de aloude Dieverse theateropvatting gebroken. Geen vertaling of bewerking daarvan door de onverwoestbare Burgersdijk. Maar een buitengemeen levendige, heldere en ook gewaagde bewerking van Nieborg zelf. Hij durft het om clichés op te krikken, hij haalt Shakespeares romance uit 1609 heel dichtbij. De kale, houten trap zorgt voor een sterke akoestiek en geeft een abstractie aan de uitvoering die eerder aan Duitse regisseurs als Peter Zadek en Peter Stein doet denken, dan aan wat gewoontegetrouw een `openluchtvoorstelling' heet.

Cymbeline wordt zelden in Nederland opgevoerd en werd niet eerder getoond in Diever. Het is een uitermate complex stuk vol rolverwisselingen, onverwacht opduikende kinderen, gelieven die elkaar een armband geven als teken van eeuwig afscheid en toch weer in elkaars armen terugkeren. Als historische achtergrond dient de strijd tussen de Britten en de Romeinen aan het begin van de jaartelling. Ook Engeland, geregeerd door koning Cymbeline, valt onder de Romeinse terreur. Deze koning, waardig vertolkt door Wim Smits, onttrekt zich aan de heersende macht. Zijn anarchistische daad meandert door de hele verhaalijn. Shakespeare maakt het nog ingewikkelder door een variatie op te nemen uit de veertiende-eeuwse Decamarone van Boccaccio en een verhaal over twee gekidnapte prinsjes, die uiteindelijk bij hun echte vader weerkeren.

Het is knap wat het Dieverse gezelschap uitricht met deze potpourri van van verwikkelingen. Vóór alles is helderheid nagestreefd. De ordelijkheid en de strakke, moderne Duitse dramaturgie maken Cymbeline ongekend transparant. Schitterend is het moment dat er bloed begint te vloeien over de trappen, eerst een aarzelend begin met enkele druppels, daarna een kleine vloedstroom. Of de bal uit het jeu de boule die op ingenieuze manier naar omlaag rolt, niet te snel, niet te langzaam. Deze mooie symbolen duiden op de grilligheid van de levensloop van alle personages. De rollen zijn voorbeeldig vertolkt, vol humor, vaart en duidelijkheid. De kostumering toont dezelfde helderheid. In de kleuren is de familiale verwantschap te herkennen, waardoor het is alsof de toeschouwers de dramaturgie van de stamboom te zien krijgen.

Jack Nieborg is de derde regisseur van het Dieverse theater. Het is meer dan opmerkelijk dat hij met het gezelschap, waarvan sommige spelers al vele jaren lang hun liefde voor Shakespeare betuigen, een nieuwe koers is ingeslagen. Helder, modern, krachtig. De gestileerde vorm van de trap heeft het gewonnen van het rustieke bos.

In de regie is een fraai evenwicht gevonden tussen komedie en romance. De late Shakespeare was geen bouwer van hechte plots, zoals in Macbeth of King Lear. Hij speelt met zijn personages. De kracht van deze Cymbeline is dat regisseur en gezelschap juist het speelse, lichte karakter van het stuk zuiver intact laten. Shakespeare zeer lichtvoetig spelen – het kan.

Voorstelling: Cymbeline van William Shakespeare door Shakesepeare Theater Diever. Vertaling en regie: Jack Nieborg. Gezien: 17/8 Openlucht Theater, Diever. Te zien t/m 7/9 aldaar. Inlichtingen en reservering: 0251 591167. Website: www.shakespearetheaterdiever.nl

Gerectificeerd

Shakespeare in Diever

Het artikel Shakespeare komt in Diever heel dichtbij (maandag 19 augustus, pagina 6) vermeldt een verkeerd telefoonnummer. Inlichtingen over de voorstelling Cymbeline zijn verkrijgbaar via 0521-591167. Reserveren kan via 0521-591748.