Nooit meer lenen van de baas

Een nieuwe Amerikaanse wet tegen zwendel zet Nederlandse bestuurders aan het werk. Leningen van het bedrijf aan eigen topmensen zijn straks uit den boze. Commissarissen krijgen veel meer verantwoordelijkheid.

Ze zullen het niet doen, morgen. Daar zijn de meeste financïele waarnemers het wel over eens. De bestuurders van telecombedrijf KPN gaan niet erkennen dat ze in het verleden te veel hebben betaald voor telecomfrequenties. De miljardenbedragen die twee jaar geleden met name bij een telecomveiling in Duitsland werden uitgegeven, staan nog altijd volledig op de balans. Erkenning van een `duurkoop' zou zich in een afwaardering vertalen en de toch al zwakke vermogenspositie verder uithollen.

KPN mag er nu nog van genieten dat het waarderen van een bezitting een academische exercitie is en de leiding van het bedrijf zijn mannetje kan staan in de onderhandelingen met de accountant. Maar dat gaat veranderen.

Nieuwe anti-zwendelwetgeving van de Amerikaanse president Bush brengt de invloed van de bedrijfsleiding voor zulke vraagstukken in de toekomst sterk terug. De verantwoordelijkheid voor gevoelige boekhoudbeslissingen wordt bij bedrijven met een Amerikaanse beursnotering, zoals KPN, meer het pakkie-an van de accountant en de boekhoudcommissie van de raad van commissarissen.

Natuurlijk zal oud-commissaris en tegenwoordig bestuursvoorzitter A. Scheepbouwer van KPN zijn voormalige collega's in de raad van commissarissen ook wel weten te vinden om zijn argumenten voor het voetlicht te brengen. Maar de raad staat daarvoor straks vol in de wind, niet Scheepbouwer.

KPN is niet de enige die met de gevolgen van de Sarbanes-Oxley Act te maken krijgt. Ook Numico en Buhrmann – alletwee met miskopen in de boeken – krijgen via hun Amerikaanse notering te maken met een stringenter regime als het om afwaarderen gaat.

De Amerikaanse wet zet meer gebruiken op de helling. Persoonlijke leningen van bestuurders bij hun onderneming worden straks verboden. Financiële topman J. Streppel van Aegon hoeft niet bang te zijn dat hij zijn hypothecaire lening van 0,68 miljoen bij de concurrent moet oversluiten. Banken en verzekeraars worden uitgezonderd voor het leningverbod. ING en ABN Amro zullen de respectievelijk 7,2 en 13,9 miljoen euro aan leningen aan hun topbestuurders eveneens kunnen handhaven.

Ahold zal moeilijker op dezelfde voet verder kunnen gaan. Het detailhandelsconcern heeft 43,8 miljoen euro aan 3.500 medewerkers geleend om in het AH Klantenfonds te participeren. De bestuurders die hier ook onder vallen, kunnen die praktijk straks niet voortzetten.

Vooral in de telecomsector wordt veel geleend. Topman B. Ebbers van het Amerikaanse Worldcom bouwde een schuld van meer dan 400 miljoen euro op bij zijn werkgever. Zulke uitwassen zijn in Nederland niet bekend.

De gulste kredietverlener in Nederland is voor zover bekend het moederbedrijf van UPC, Unitedglobalcom (UGC). Mocht de officiële notering van UPC in Amerika in ere worden hersteld, dan mogen de bestuurders alvast gaan nadenken hoe zij hun persoonlijke leningen van het bedrijf gaan afbetalen. Topman J. Riordan staat voor een slordige 10 miljoen in het krijt bij UGC. Collega Tuijten heeft een renteloze lening van 0,49 miljoen bij UPC.

Die bedragen steken schril af tegen de 30.000 euro die de top van Unilever bij zijn werkgever leende. KPN verstrekte volgens de laatste gegevens 0,56 miljoen aan renteloze leningen aan leden van de raad van bestuur. Bij Versatel is bestuurder A. Beekhuis in zijn eentje goed voor 265.792 euro.

Versatel heeft net als UPC geen last van de nieuwe Amerikaanse wetgeving, zolang de notering in Amerika niet is hersteld. Het bedrijf verdween daar net als UPC van het koersenbord door financiële problemen.

Onder leiding van commissaris Jörg Mohaupt wordt aan een doorstart van Versatel gewerkt. Mohaupt kreeg tussen 15 september vorig jaar en 15 maart dit jaar 27.5000 per maand voor zijn nevenactiviteiten. Hij wordt nu op dagbasis vergoed: 1.375 euro. Een geslaagde doorstart zal hem nog eens 700.000 aandelen Versatel opleveren en het bedrijf waarschijnlijk een herstel van de beursnotering in de Verenigde Staten.

Daarna is het echt voorbij met Mohaupts nevenactiviteiten. Hij zit ook als commissaris in het boekhoudcomité van Versatel. Zulke bestuurders mogen volgens de nieuwe wet geen adviesdiensten aan het bedrijf leveren waarop zij tegelijkertijd toezicht houden.