Fan van Excelsior is geen nummer

De 100-jarige Sportclub Excelsior is voor het eerst sinds 1987 weer eredivisionist. Tijdens de seizoensouverture moest de bescheiden Rotterdamse club zaterdag buigen voor het grootkapitaal van PSV.

Naast het kleine stadion van Excelsior doet alleen de uit bakstenen opgetrokken kantine nog denken aan het 100-jarige verleden van de club. De bouwketen die jarenlang dienst deden als provisorisch kantoor zijn al weer enige tijd vervangen door vaste werkruimtes in het moderne onderkomen aan de Rotterdamse Honingerdijk. Heimwee naar vroeger heeft algemeen directeur Simon Kelder allerminst. ,,Nee, zeker niet. In de zomer was het hier altijd stikheet en in de winter ijskoud.''

De 3.400 toeschouwers die zaterdagavond naar de ontmoeting met PSV waren gekomen, kijken na vijftien achtereenvolgende jaren in de eerste divisie ook liever naar de toekomst. Bij de rentree in eredivisie had Brian Pinas na twintig seconden de verrassende openingstreffer op zijn schoen. De van Feyenoord teruggekeerde aanvaller strandde op PSV-doelman Ronald Waterreus. De eerste negentig minuten op het hoogste niveau eindigden in een kansloze 2-0 nederlaag tegen het Eindhovense grootkapitaal.

Kelder komt al veertig jaar bij de club uit Kralingen. Als kleine jongen ging hij aan de hand van zijn vader mee naar Woudestein. Later mocht Kelder zelf in het zwartrode tenue spelen, maar verder dan het tweede elftal kwam hij niet. De liefde voor Excelsior heeft hij nooit verloren. ,,Jaloers op de successen van Sparta en Feyenoord ben ik nooit geweest'', zegt Kelder. ,,Waarom zou ik ook? Excelsior is mijn club. En daar is niets mis mee.''

Excelsior kent een vaste aanhang van een paar duizend mensen. De studenten en de vele allochtonen die in de buurt van het stadion wonen horen niet zozeer tot die achterban, wel de voetballiefhebbers die in een gemoedelijke sfeer naar betaald voetbal willen kijken. De Excelsior-supporters komen vrijwel allemaal uit Rotterdam en de nabije omgeving.

De trouwe achterban voelt zich verbonden met de kleinschaligheid en de persoonlijke benadering die de club kenmerkt. Iedereen die een seizoenkaart aanschaft moet die persoonlijk bij het stadion betalen en afhalen. De administratie maakte afgelopen zomer dan ook overuren. Met hetzelfde aantal personeelsleden werden nu 1.950 jaarkaarten verkocht tegen 350 twaalf maanden geleden.

Op de open dag van grote broer Feyenoord kwamen onlangs vijftigduizend mensen af, terwijl Excelsior de poorten openzette voor zevenhonderd bezoekers. Veelal gezinnen met kinderen die in alle rust alles wat de club te bieden heeft konden bezichtigen. ,,De mensen die hier komen houden vaak niet van dat hele massale zoals bij Feyenoord'', zegt Kelder. ,,Ze worden bij Excelsior niet als een nummer behandeld. En de kaartjes zijn bij ons heel goed betaalbaar. We hebben bewust de prijzen niet al te veel verhoogd nu we naar de eredivisie zijn gepromoveerd.''

Helemaal ingericht op de ontvangst van topclubs uit de hoogste klasse van het betaald voetbal is Excelsior nog niet. Zo was de perstribune zaterdagavond bij lange na niet groot genoeg om de meer dan veertig journalisten die op het duel waren afgekomen een plaats te bieden. Excelsior is jarenlang gewend geweest aan een stuk of tien `vaste volgers' van de Rotterdamse en regionale media.

Voorlopig heeft de club niet het plan om het stadion anders in te gaan richten. ,,We moeten eerst zien hoe lang we in de eredivisie blijven'', zegt Kelder. ,,Met een beetje kunst- en vliegwerk lossen we het voorlopig allemaal wel op. Wij gaan geen stadion bouwen voor die paar keer dat hier een topclub op bezoek komt.''

Excelsior is met een zeer bescheiden ambitie aan het seizoen 2002/2003 begonnen. Hoofdtrainer Adrie Koster heeft al aan de doelstelling van het bestuur voldaan als hij met de jonge ploeg aantrekkelijk voetbal speelt en niet direct degradeert naar de eerste divisie. Het afgelopen decennium was het voor Excelsior een mooie opsteker wanneer de nacompetitie werd gehaald, nu zou juist het ontlopen van de nacompetitie een prestatie van formaat betekenen.

De begroting is dit seizoen weliswaar opgetrokken van 1,9 miljoen euro naar drie miljoen, maar de clubleiding weet als geen ander dat een plaats in het linkerrijtje voorlopig niet meer dan een utopie is. Van grootheidswaan heeft de club in de 100-jarige overigens nooit last gehad.

`Met een minimale inzet van middelen en mensen het maximale resultaat halen', is al honderd jaar het parool van de op 23 juli 1902 opgerichte club. Een eeuw geleden besloot een groep Kralingers in een bijeenkomst aan de Sionstraat tot de oprichting van de Rotterdamse Voetbal- en Atletiekvereniging Excelsior.

Drie jaar later werd de club in het seizoen 1905/1906 toegelaten tot de competitie van de Nederlandsche Voetbal Bond (NVB). Pas in 1920 slaagde Excelsior erin om te promoveren naar de tweede klasse van de NVB. Vier jaar later bereikte de club de eerste klasse.

In 1927 behaalde Excelsior met het winnen van de finale van de Zilveren Bal, een toernooi dat voor aanvang van de competitie werd afgewerkt, de enige prijs van formaat in de historie. Drie jaar later verloor de club de eindstrijd van de nationale beker tegen Feyenoord. Verder vormen de kampioenschappen van de eerste divisie in 1974 en 1979 de magere hoogtepunten van de club, die in het verleden meer naam maakte met het inzamelen van oud papier.

Dat was een idee van `Mister Excelsior' Henk Zon. De man die van 1952 tot 1977 als voorzitter de club bestuurde was het brein achter tal van inventieve acties om geld binnen te brengen. Zo ging hij na elke wedstrijd persoonlijk met zijn bolhoed rond en probeerde hij overal waar hij kwam lootjes te verkopen.

De meest in het oog springende actie van Excelsior dateert uit 1974, zo staat te lezen in het jubileumboek dat de club onlangs uitgaf. In een tijd waarin shirtreclame nog uit den boze was, speelde de club met een grote `A' op de voorkant. De clubleiding liet weten dat die letter stond voor het `A-elftal', maar in werkelijkheid stond de `A' voor het elektronicabedrijf Akai van sponsor Rob Albers. Na een paar wedstrijden liet de KNVB weten dat Excelsior de letter weer van het shirt diende te verwijderen. Van 1982 tot het jaar 2000 stond de naam Akai alsnog op het tricot.

Aan het begin van de jaren negentig was aan alle inventiviteit een einde gekomen. Het zieltogende Excelsior speelde in een krakkemikkig onderkomen voor een handjevol trouwe supporters. De club die in het verleden voetballers als Eddie van der Roer, Rinus Israel, Sjaak Roggeveen, Thijs Libregts, Gerrit den Butter, André Wasiman, Ton Pattinama en Michel Beukers binnen de lijnen bracht, was op sterven na dood. In 1996 bracht een samenwerkingsverband met Feyenoord uitkomst. Met behoud van de eigen identiteit ging Excelsior dienen als een opleidingsinstituut voor de grote club uit Zuid.

Opnieuw slaagden de Kralingers er zo in om met minimale middelen een aanvaardbare selectie op de been te brengen. Halverwege 1999 kreeg de club plots de beschikking over de Ierse international David Connolly die bij Feyenoord uit de gratie was geraakt. Zijn peperdure salaris werd betaald door Feyenoord, terwijl Excelsior genoot van de talloze doelpunten van Connolly. Maar anderhalf jaar geleden werd ook het nadeel van de samenwerking duidelijk toen Feyenoord halverwege het seizoen zijn spits terughaalde naar de Kuip. De kampioenskansen van Excelsior waren daarna vervlogen.

Steeds vaker staken de geluiden de kop op dat Feyenoord een promotie bewust tegen wilde houden. Dat gerucht werd alsmaar hardnekkiger toen Excelsior een paar jaar achtereen net buiten de boot viel. In het jubileumjaar slaagde de club er alsnog in om de nacompetitie in een groep met Sparta, ADO Den Haag en Volendam te winnen. ,,Door de promotie zijn we nu ook van die onzin af dat we niet naar de eredivisie zouden mogen'', zegt Kelder. ,,Dat was natuurlijk ook geen logisch verhaal. Iedereen weet dat voetballers altijd willen winnen. Zeker als ze tegen Feyenoord spelen.''

Het grootste deel van de selectie van Excelsior is direct of indirect eigendom van Feyenoord. Omdat de Kralingers volgens de reglementen maximaal vijf spelers mogen huren van hun grote buur, nam de club een aantal voetballers over. In de contracten is echter vastgelegd dat Feyenoord het eerste recht op koop heeft. Op 10 september staat in de Kuip de ontmoeting tussen Feyenoord 1 en `Feyenoord 2', zoals Excelsior sinds 1996 wel eens gekscherend wordt genoemd, op het programma.