Voor een dubbeltje op het Turkse strand

Honderdduizenden toeristen bezoeken deze zomer de Turkse `Rivièra'. De stad Antalya trok al twee miljoen bezoekers. Maar gaan zij de Turkse economie uit het dal helpen?

Het gebeurde in een hotel in Antalya. Een Duitse toerist die net was aangekomen, vroeg direct bij de receptie om een kluisje. Ha, dat wordt een goede klant, dachten de medewerkers van het hotel, die heeft een hoop geld meegenomen om de bloemetjes eens flink buiten zetten. Maar toen de safe eenmaal geopend was, sloeg dat enthousiasme al snel om in ontluistering. ,,Hartelijk dank'', zei de toerist en legde vervolgens zestig mark in de kluis.

Het is zomer in Turkije en dus komen de toeristen met honderdduizenden naar de Turkse kust. Toeristen zijn altijd welkom in Turkije, maar dit jaar meer dan ooit tevoren. De Turkse economie maakt de zwaarste crisis door sinds tientallen jaren en kan een financiële injectie van buiten goed gebruiken. Maar helpen toeristen Turkije weer op de been?

Mesut Akça, de hoogste `toeristenambtenaar' in Antalya aan de zuidkust, is positief gestemd. Hoeveel toeristen uitgeven, weet hij niet precies, maar hij weet wel hoeveel bezoekers er bij het vliegveld van Antalya het land binnenkomen. En dat liegt er niet om. Tot nu toe zijn er al meer dan twee miljoen toeristen gekomen, vergeleken met dezelfde periode vorig jaar een stijging van zo'n 7 procent. En dat is een grote prestatie van Antalya, vindt hij. Het is immers nog maar een paar maanden geleden dat mensen in Europa, bang door de aanslagen op de Verenigde Staten door Osama bin Laden, serieus overwogen om er maar eens met de auto op uit te gaan en het vliegtuig een jaartje over te slaan. ,,Veel mensen hadden een reservering en zegden die af. Ze zijn uiteindelijk toch gekomen'', zegt Akça.

Desondanks heeft diezelfde Bin Laden het Turkse toerisme een flinke poets gebakken. Als er zoveel toeristen komen, zou je verwachten dat de hotels goede zaken doen. Maar niets is minder waar, merkt Emin Çelik, manager van het Falez-hotel. Hotelcontracten worden vroeg in het seizoen gesloten en daarom ging Antalya het schip in, aldus Çelik. ,,Direct na 11 september dacht iedereen dat het toerisme een zware klap zou krijgen. En dus zeiden de grote touroperators die de kamers inkochten, dat de prijs omlaag moest.'' Hoewel het Falez-hotel een vijfsterrenhotel is dat van alle gemakken is voorzien, krijgt Çelik per kamer dit jaar maar zo'n 45 dollar. Vorig jaar was dat nog 50 dollar en qua winstmarge hield ook dat al niet over.

En zo hebben toeristen in Antalya alle reden om vrolijk vakantie te vieren. In de machtsstrijd tussen touroperators en hotels hebben zij immers gewonnen: voor een habbekrats krijgen zij dit jaar zon, zee en Turkse gastvrijheid. Maar toch laten weinigen van hen de geldbuidel wapperen. ,,Een cappuccino kost hier op sommige plekken twee euro'', zegt een Nederlandse toeriste. ,,Dat vind ik flink aan de prijs.''

,,Er komen misschien wel meer toeristen'', zegt Ayhan, die een café runt aan de haven van Antalya. ,,Maar de laatste tijd zie ik hier vooral Belgen en Nederlanders. En je weet hoe Nederlanders zijn: kijken kijken, maar niet kopen.''

En zo lijkt het Turkse toerisme beland te zijn in een armoedeval. Omdat de prijzen zo laag zijn, komen er vooral `arme' toeristen naar plekken als Antalya. Maar die geven dan weer weinig uit omdat ze voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten.

En de toekomst lijkt weinig verbetering te bieden, want de hotelprijzen zullen naar het zich laat aanzien laag blijven. ,,Er wordt hier ontzettend veel gebouwd'', zegt hotelmanager Çelik. ,,Elk jaar komen er tienduizend bedden bij.'' En zo zal de aloude wet van vraag en aanbod de opbrengsten in Turkse hotels flink blijven drukken. ,,De overheid zou een minimumprijs voor de verkoop van hotelkamers moeten invoeren'', aldus Çelik. ,,Anders krijgt iedereen een steeds kleiner stukje van de taart.''

Çeliks zwartgalligheid wordt door velen in de toeristensector gedeeld. Maar is al die somberheid nu wel zo terecht? Hoe zuinig je ook bent als toerist, je zult op vakantie toch een beetje moeten eten en drinken.

Dit jaar kwamen er al meer dan twee miljoen toeristen, alleen al in Antalya. Twee miljoen keer honderd euro maakt toch nog steeds tweehonderdmiljoen euro. Voor heel Turkije wordt dit jaar uitgegaan van een bezoekersaantal van maar liefst twaalf miljoen. En ook op nationaal niveau wordt een groei van ettelijke procenten verwacht. Het toerisme is, na de landbouw, een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor Turkije.

En zo houden al die `arme' toeristen, die ieder dubbeltje tien keer omdraaien voordat ze het uitgeven, de zieke man Turkije toch maar mooi op de been. Hoeveel procent van de bevolking in Antalya zijn brood verdient in het toerisme? ,,Zeker 90 procent'', zegt `toeristenambtenaar' Akça. ,,Niet minder.'' Even kijkt hij naar de statistieken op zijn bureau die kond doen van alle bezoekers die via het vliegveld binnenkomen. ,,Niet minder'', zegt hij dan nogmaals. ,,Zeker niet minder.''