Uitzenden als het te pas komt

Automatiseerder CMG mag werknemers ontslaan als was het een uitzendbureau: op basis van kwaliteit. Dat holt de rechtszekerheid van alle werknemers uit.

Stel dat alle ICT-bedrijven, die nu weinig werk hebben, ineens zeggen dat ze eigenlijk een uitzendbedrijf zijn. En dat de accountantskantoren, die het nu óók moeilijk hebben, dat eveneens aanvoeren.

Dan heeft het vonnis van de rechtbank in Den Haag, die deze week vond dat automatiseerder CMG mensen mag ontslaan als was het een uitzendbureau, verstrekkende gevolgen voor ICT-ers, consultants, accountants, cateraars, interim-managers. Kortom, voor alle werknemers die regelmatig gedetacheerd worden. Vooral oudere werknemers kunnen dan makkelijker ontslagen worden. Dat ze altijd in de veronderstelling verkeerden dat ze als reguliere werknemers in dienst waren bij hun bedrijf, doet daar niets aan af.

Als in een bedrijf collectieve ontslagen vallen, geldt gewoonlijk het last in first out-principe: de werknemers die het kortst in dienst zijn, gaan er het eerst uit. Selecteren op kwaliteit is een doodzonde. Alleen voor uitzendbureaus geldt een uitzondering: als er voor hen onvoldoende werk is, mogen zij bij collectief ontslag op kwaliteit selecteren. Zij kunnen de beste werknemers het langst behouden.

Automatiseringsbedrijf CMG, dat 118 werknemers wil ontslaan, vindt zichzelf nu dan ook een detacheringsbedrijf. En dat lijkt op uitzenden. Dus vindt het bedrijf dat de soepele ontslagregels ook voor CMG gelden. Het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI), dat de ontslagaanvraag beoordeelde, was het daarmee eens, maar vond de vakbonden tegenover zich.

CMG is helemaal geen detacheerder, stelt S. van der Velde van Dienstenbond CNV, want arbeidsbemiddeling is geen kernactiviteit van het bedrijf. En dat is wel een vereiste om van de soepele ontslagregels gebruik te mogen maken.

Bovendien, zo voert hij aan, werken de ICT-ers niet onder gezag van de opdrachtgever, en ook dat is een vereiste. In een brief aan de bond geeft CMG dat zelf toe: ,,CMG oefent het werkgeversgezag uit'', schrijft Country Director R. van Grieken aan CNV, en dan is volgens hem ,,geen sprake van uitzending''. Van Grieken voert dat aan om zijn werknemers niet te hoeven betalen volgens de CAO van de opdrachtgever. Uitzendbureaus die niet onder een CAO vallen zijn daartoe verplicht, maar CMG bepaalt zijn eigen arbeidsvoorwaarden.

,,De uitspraak van CMG staat haaks op hun eis soepele ontslagregels te kunnen hanteren. Het lijkt alsof CMG van twee walletjes wil eten'', zegt hoogleraar sociaal recht G. Heerma van Voss van de Universiteit Leiden. ,,Wel de lusten, maar niet de lasten die horen bij het uitzenderbedrijf.''

Dat de rechter CMG gelijk heeft gegeven, bevreemdt hem, maar verontrust hem ook. ,,Als de definitie van een detacheringsbedrijf wordt opgerekt, zullen steeds meer bedrijven gaan zeggen dat ze eigenlijk detacheren'', zegt hij. ,,De neiging om op dezelfde manier ontslag aan te vragen als CMG doet, is groot. En als het geen uitzondering meer wordt maar bijna regel om mensen bij ontslag op kwaliteit te selecteren, verslechtert dat de rechtszekerheid van alle werknemers. Met de nieuwe conservatieve regering kan dit een opstap zijn om het hele Nederlandse ontslagrecht te versoepelen.''

Overigens hebben reguliere detacheringsbedrijven zelden of nooit gebruik gemaakt van het soepele ontslagrecht, zegt de woordvoerder van uitzendkoepel ABU. Detacheerders zijn op de eerste plaats dienstverleners en geen arbeidsbemiddelaars, zoals uitzenders. Maar op grond van de uitspraak van de rechtbank inzake CMG, kunnen alle detacheringsbedrijven zich in de toekomst beroepen op de soepele ontslagregels.

Werknemers die dachten een reguliere baan te hebben bij een detacheringsbedrijf, komen daarmee bedrogen uit. En omdat steeds meer bedrijven de ICT, de administratie, de catering en het personeelswerk uitbesteden, kan het om grote groepen werknemers gaan. Tenzij de vakbonden gelijk krijgen in hoger beroep. Dat hebben ze gisteren bij de rechtbank ingediend.