Moeder Teresa grootste heldin India

Wie zijn onze helden en waar zijn we trots op, vragen Indiërs zich af. Een recent onderzoek onder maar liefst 50.000 mensen bracht de grootste Indiase held naar voren. Alleen blijkt het geen held te zijn maar een heldin, en is ze niet in India geboren, maar in Macedonië: Moeder Teresa (1910-1997).

De uitkomst is nogal een ramp voor de hindoe-nationalisten die in de regering zitten. Deze week herdacht India zijn 55-ste onafhankelijkheidsdag en de nationale toespraak werd gehouden door een moslim, namelijk de pas gekozen president Abdul Kalam. En nu blijkt dat een christen wordt geëerd als de belangrijkste Indiër sinds de onafhankelijkheid.

Moeder Teresa is bovendien niet geheel onomstreden. Nationalisten hebben haar altijd ervan beschuldigd onder de dekmantel van liefdadigheid arme hindoes gedwongen te bekeren tot het christendom. De enige hindoe-nationalist in de top tien van grootste helden is premier Atal Bihari Vajpayee: op nummer tien.

Over de representativiteit van de enquête wordt niet getwijfeld, wel over de manier waarop de keuzes aan de respondenten zijn voorgelegd. Er was een vaste lijst van genomineerden, waarop bijvoorbeeld kunstenaars en schrijvers zwaar ondervertegenwoordigd waren en ten minste twee figuren domweg ontbraken: acteur Amitabh Bachchan en vader des vaderlands Mahatma Gandhi.

De BBC riep Amitabh Bachchan onlangs uit tot filmster van het millennium. Hij liet rivalen als Marlon Brando, Lawrence Olivier, Charlie Chaplin en Robert de Niro ver achter zich. De BBC ontkende dat dit het effect was van het feit dat er zoveel Indiërs op aarde zijn: Bachchan was ook favoriet in het Midden-Oosten, in grote delen van Afrika en Zuid-Amerika. Als excuus voor het ontbreken van de naam van de filmster op de nominatielijst van belangrijkste Indiërs gaven de onderzoekers dat Amitabh Bachchan eigenlijk niet serieus genoeg is voor de positie van nationale held.

Het omgekeerde geldt voor Mahatma Gandhi: hij is net te serieus en zou veel te makkelijk winnen. Of in de woorden van de opstellers van de enquête: als er een onderzoek werd gedaan naar de belangrijkste christen, zou het toch ook absurd zijn om ook Jezus Christus op de lijst te zetten?

Direct na Moeder Teresa volgde Jawaharlal Nehru, de eerste premier van het land en vader van Indira Gandhi, die op nummer vier eindigde. Zij wordt gevolgd door de grootste en rijkste industrieel van India, J.R.D. Tata, wiens Indiaasheid ook ter discussie staat. Zijn vader komt oorspronkelijk uit Perzië en zijn moeder uit Frankrijk, maar hij is gelukkig wel in India geboren.

Behalve nationaal onderzoek is er ook een enquête gehouden onder intellectuelen over de belangrijkste instituties. In hun lijst staat het leger op nummer één, het ruimteprogramma op nummer twee en het team dat de Indiase kernwapens ontwikkelde op nummer drie. Het `parlement' werd door niemand genoemd.