Met 65.000 mensen praten op een conferentie over duurzaamheid

Tien jaar na de historische `Earthsummit' van Rio wordt in Johannesburg opnieuw gepraat over duurzame ontwikkeling.

In de verklaring van Rio over milieu en ontwikkeling, tien jaar geleden, spraken 172 landen af om samen te zoeken naar nieuwe vormen van ontwikkeling ,,met respect voor het milieu [...] en in de erkenning dat de aarde een geheel is en de verschillende delen onderling van elkaar afhankelijk zijn''.

Duurzaamheid, daar ging het om. Groei van welzijn en welvaart zonder dat dit ten koste zou gaan van het milieu. Er werden afspraken gemaakt over schoon water, behoud van bossen en diversiteit van dier- en plantensoort, tegengaan van ontbossing, luchtvervuiling en het broeikaseffect.

Nu, tien jaar later, vinden de Verenigde Naties het tijd voor een evaluatie. Op de zogenoemde `Worldsummit' in Johannesburg wordt volgende week de balans opgemaakt. Van 26 augustus tot 4 september komen 65.000 wereldleiders, politici, wetenschappers, vertegenwoordigers van milieu- en ontwikkelingsorganisaties en journalisten bijeen om te kijken wat er van `Rio' terecht is gekomen.

Het optimisme is niet groot. De combinatie van economische groei met oog voor natuur, milieu en sociaal-maatschappelijke omstandigheden blijkt moeilijker te realiseren dan in Rio werd gedacht. Nog steeds verdwijnen bossen in rap tempo, rukken woestijnen verder op, brokkelen koraalriffen af. Het aantal mensen dat onder de armoedegrens (1 dollar per dag) leeft is over de periode 1990-1998 slechts licht gedaald, van 1,3 naar 1,2 miljard mensen. Het aantal ondervoede wereldbewoners is in de jaren 1970-1996 weliswaar gedaald van ruim 950 miljoen tot 826 miljoen, maar in de afgelopen vijf jaar nog amper verder afgenomen. In tachtig landen is het inkomen per hoofd nu lager dan ten tijde van de Rio-conferentie.

Natuurlijk is de wereldbevolking in de afgelopen tien jaar flink gegroeid: van 5,4 miljard in 1992 tot 6,1 miljard medio 2000 (op dit moment komen er jaarlijks 77 miljoen mensen bij). Zelfs als er in absolute zin geen achteruitgang is, gaat het aantal mensen dat in armoede en honger leeft dus procentueel gezien wel achteruit.

In Johannesburg willen regeringsleiders opnieuw afspraken maken over duurzaamheid. De thema's zijn: drinkwater, energiegebruik, landbouwproductie, biodiversiteit en gezondheidszorg. Veel aandacht zal daarbij gaan naar bestrijding van armoede en honger, educatie en gelijke kansen voor man en vrouw.

In vier voorbereidende conferenties in aanloop naar de `Worldsummit' hebben landen over veel punten overeenstemming bereikt, maar juist niet over een aantal cruciale zaken. Zoals over de vraag of de conferentie zal worden afgesloten met een intentieverklaring of dat er daadwerkelijk bindende afspraken worden gemaakt. Ten tijde van de top in Rio was George Bush senior president van de Verenigde Staten. Hij weigerde het biodiversiteitsverdrag te tekenen, uit vrees voor nadelige gevolgen voor de Amerikaanse industrie. Vorig jaar deed zijn zoon – die besloten heeft niet zelf naar Johannesburg af te reizen – als president hetzelfde met het Koyto-protocol over terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen, ook omdat dat de Amerikaanse economie zou schaden. Er is in tien jaar weinig veranderd.