Vervuiling spoelt mee met het water

Al jaren waarschuwt milieuorganisatie Greenpeace voor de risico's van verouderde chemische fabrieken in Oost-Europa en voormalig Oost-Duitsland. De overstroming van de Elbe, die ook enkele van die fabrieken onder water heeft gezet of onder water dreigt te zetten, biedt de organisatie de kans om nog eens op die gevaren te wijzen. Zeker nu bij de Spolana-fabriek in Neratovice, zo'n 25 kilometer ten noorden van Praag, een chloor-wolk is ontsnapt, waardoor duizenden mensen dreigden hun huizen te moeten verlaten.

De Spolana-fabriek is berucht wegens de vervaardiging in de jaren zestig van 2,4,5-T, beter bekend als Agent Orange, het herbicide dat door de Amerikanen werd gebruikt in de Vietnam-oorlog. De productie werd in 1968 stil gelegd nadat tientallen werknemers ziek werden. Maar als gevolg daarvan is het gebied volgens Greenpeace ernstig vervuild met dioxine. Ook ligt er op het terrein vervuild nog een grote hoeveelheid kwikverbindingen.

,,Spolana moet verantwoordelijk worden gesteld voor eventuele schade door vervuiling'', aldus Martin Hojsik van Greenpeace. ,,Het bedrijf kent de risico's, maar heeft jarenlang verzuimd er iets tegen te doen.'' Het hoge water heeft grote delen van het bedrijfsterrein onder water gezet, waaronder ook een gebied dat vervuild is met kwik.

De Duitse autoriteiten controleren net over de grens de rivier regelmatig op eventuele vervuiling. Maar hebben tot nu toe geen ernstige vervuiling geconstateerd. De Duitse minister van Milieu, Jürgen Trittin van de Groenen, heeft gezegd dat er geen gevaar dreigt.

Toch maakt men zich ook in het Duitse Bitterfeld, ten noordwesten van Dresden, enige zorgen over de chemische fabriek die daar staat. Aanvankelijk klonken steeds geruststellende geluiden. En zelfs nadat gisteren een dijk over een lengte van 500 meter doorbrak en een deel van het terrein onder water zette werd nog gezegd dat er geen gevaar dreigt. Maar de toon van de directie wordt voorzichtiger. Er is sprake van een natuurramp, heet het nu, en dan kan niets helemaal worden uitgesloten.

De gevaren op lange termijn van een eventuele vervuiling lijken wel mee te vallen. Rivieren voeren hun water snel af en vanuit zijriviertjes en beken spoelt schoon, vers water de rivier binnen. Een eventuele gifgolf kan in de rivier schade aanrichten, maar dramatischer zouden de consequenties zijn in meren of rivierdelta's waar de stroming zwakker is. De risico's van de huidige vervuiling zijn daarom misschien wel het grootst bij de monding van de Elbe, in de Waddenzee.