Duitse flatgebouwen

Wat hebben Duitse fotografen toch met flatgebouwen? Je kunt in Duitsland geen museum of kunstbeurs bezoeken of er hangen wel een paar foto's van grauwe woonkazernes in troosteloze buitenwijken. Kunstenaars als Andreas Gursky, Thomas Struth en Thomas Ruff zetten, beïnvloed door hun leermeesters Bernd en Hilla Becher, al in de jaren tachtig de toon. Zij brachten de gebouwen bij voorkeur frontaal en haarscherp in beeld, zodat je de bewoners achter de vitrage kon zien zitten.

Hun thematiek was zo succesvol en hun foto's gingen voor zulke hoge prijzen de deur uit dat er in Duitsland, maar ook daarbuiten, een hele nieuwe generatie van flatgebouwenfotografen is opgestaan. Een van hen is Tom Lemke (1960), een Duitse kunstenaar die jarenlang als celebrityfotograaf en als assistent van de Duitse schilder Markus Lüpertz werkte voordat hij met zijn autonome werk naar buiten trad. Zijn foto's zijn nu voor het eerst te zien bij Aschenbach & Hofland Galleries in Amsterdam.

Hoewel Lemke goed naar het werk van zijn voorgangers heeft gekeken – hij laat zijn monumentale foto's zelfs door hetzelfde bedrijf afdrukken als Gursky en Struth – is zijn werkwijze anders. Lemke fotografeert zijn flatgebouwen met een polaroidcamera vanuit een rijdende auto, waardoor bewogen beelden ontstaan. Soms zijn de ramen en deuren als bij een misdruk een fractie verschoven, omdat de fotograaf net afdrukte toen de auto over een hobbel reed. Op andere foto's lijken de flats meer op reusachtige luxaflex, omdat door de snelheid details verloren gaan en galerijen veranderen in lange witte banen.

Een tweede serie die Lemke in de galerie laat zien bestaat uit foto's van bomen. De foto's zijn genomen volgens het beproefde `out-of-focus-effect', waardoor het lijkt of je de bossen door de brillenglazen van een bijziende bekijkt. Het is een trucje dat sinds jaar en dag door de Duitse schilder Gerhard Richter gehanteerd wordt en dat de laatste tijd razend populair is onder fotografen.

Het lijkt alsof Lemke zich vooral laat inspireren door wat momenteel goed in de markt ligt. Want hoe mooi en schilderachtig zijn foto's ook zijn, als toeschouwer loop je voortdurend rond met een déja vu-gevoel.

Er is gelukkig één uitzondering, iets origineels. In het triptiek Las Vegas, dat uit drie zwart-witfoto's van een waterpartij bestaat, heeft Lemke ingezoomd op de kringen die het felle zonlicht in het diepzwarte water heeft gebrand.

Zo is een grillig, abstract patroon ontstaan waar je uren naar kunt kijken en waar je steeds weer nieuwe vormen – gezichten van mensen, lichaamsdelen en doodshoofden bijvoorbeeld in kunt ontdekken.

Foto's van Tom Lemke. T/m 24 augustus bij Aschenbach & Hofland Galleries, Bilderdijkstraat 165c, Amsterdam. Wo t/m za 12-17u.