Als astronaut de ruimte in

`Vlieg me naar de maan en laat me tussen de sterren spelen. Laat me maar eens zien hoe de lente eruit ziet op Jupiter en Mars.'' Dat zong Frank Sinatra toen mensen alleen nog maar van bemande vluchten naar de maan konden dromen en stiekem hoopten ooit nog eens voet te zetten op het roestrode oppervlak van Mars of Jupiter. Sindsdien weet men in ieder geval zeker dat Jupiter een enorme gasbol is, zonder vast oppervlak. En sporen onbewoonde ruimtesondes nog steeds naar (verdwenen) leven op Mars. Astronauten zijn er al heel lang niet meer de ruimte in gestuurd.

Een ruimteonderzoeker waan je je zelf op de tentoonstelling Wat een ruimte! in het Universiteitsmuseum Utrecht. Het is eigenlijk geen tentoonstelling, maar een groot, mysterieus ruimtestation waarin je in het diepste duister kennismaakt met allerlei ruimteverschijnselen, zoals licht, zwaartekracht en straling. Als je in het donker een hellinkje oploopt ben je volkomen overgeleverd aan je tastzintuigen en je evenwichtsorgaan. Iets wat je altijd al wist en waar je meestal niet aan denkt, namelijk dat er een krachtsverschil is tussen helling op en helling af, lijk je nu helemaal voor het eerst te voelen. Dan is het ook niet meer zo moeilijk om je voor te stellen dat dat krachtsverschil groter wordt als de zwaartekracht bijvoorbeeld twee keer zo groot is als op aarde. Of acht keer, zoals op de zon, waar je dan ook meteen acht keer zoveel weegt. Dan kun je beter met Frank Sinatra naar Pluto, waar je volgens de aanwezige zonne-, maan en Plutoweegschalen wel tien keer lichter bent.

Iedereen met astronautendromen komt een hoop van dit soort nuttige dingen te weten in Utrecht. Voor de echte onderzoekers is er na afloop van de ruimtewandeling waar de tentoonstelling mee begint, ook volop de gelegenheid om in een laboratorium verder te experimenteren met verschijnselen als straling en licht.

Om vragen te beantwoorden over het ontstaan van sterren, zwarte gaten of alledaagsere problemen als het broeikaseffect is dat soort onderzoek enorm belangrijk. Vandaar dat Wat een ruimte! bedacht is door de onderzoekers van de Stichting Ruimte Onderzoek Nederland om meer bekendheid te geven aan hun werk. Voor iemand zoals ik, die de ruimte vooral kent door een telescoop en uit sciencefictionfilms zoals Star Trek, is het nóg veel leuker om even terug te gaan naar het begin van de tentoonstelling. Als je binnenkomt, vanuit het zomerse daglicht in het pikkedonker, sta je opeens midden in de ruimte. De echte ruimte, met rode reuzen en witte dwergen in de verte. Waar je maar kijkt zie je sterren en nog meer sterren. Er is geen grond meer onder je voeten en heel in de verste zie je nog een kosmonautje zoals jij zweven.

Wat een ruimte! Ruimteonderzoek in Nederland.

Open: dinsdag t/m zondag 11-17u, Universiteitsmuseum Utrecht, t/m 9 maart 2003. www.wateenruimte.nl, (030) 2538008.