Schilders protesteren met stadspanorama

Amsterdamse schilders vragen met een panorama aandacht voor de gestegen huurprijzen van ateliers. ,,Jonge kunstenaars vluchten de stad uit.''

,,Het was een enorm geknok om die terminal op mijn doek te krijgen'', vertelt kunstenares Nora Hooijer voor haar schilderij van de Passenger Terminal Amsterdam. ,,Het is een lastig gebouw met al dat glas. En groot! Maar ik dacht: ik zal hem wel klein krijgen. En dat is gelukt.'' Samen met veertien andere kunstenaars werkt zij op de kop van het Java-eiland in een cirkel van vijftien meter aan een stadspanorama van Amsterdam, het eerste sinds 1926. In vijf dagen leggen de Amsterdammers ieder op een houten paneel van 2,5 x 2,5 meter het uitzicht vast. Een dag voor de opening door de wethouder van cultuur Hannah Belliot, vanmiddag, zijn zij nog druk bezig.

`Panorama IJ-oevers', zoals het project heet, is in de eerste plaats een protest tegen de gestegen huurprijzen van ateliers in Amsterdam. Initiatiefnemer en voorzitter van Samenwerkende Amsterdamse Kunstenaarsverenigingen (SAK), Henk Rijzinga: ,,Jonge kunstenaars vluchten de stad uit. Ik wilde het probleem visualiseren en op artistieke wijze de aandacht ervoor vragen. Niet door een bezetting, maar door te laten zien wat kunstenaars kunnen.'' Als voorzitter van SAK heeft hij zelf de `vercommercialisering' van de huurprijzen ondervonden. SAK moest anderhalf jaar geleden de expositieruimte De Zaayer op de Keizersgracht uit. Het pand werd verkocht, waardoor de huurprijs onbetaalbaar werd. ,,Nu zijn wij dakloos en gaan de straat op'', aldus Rijzinga.

Wethouder Belliot heeft begrip voor het protest. ,,Ik zou graag broedplaatsen voor beginnende kunstenaars creëren. In Amsterdam-Zuidoost werkte ik als stadsdeelvoorzitter nauw samen met woningbouwcorporaties. Onder de flats werden voor kunstenaars met een klein budget ruimtes verhuurd.'' Datzelfde wil zij nu in heel Amsterdam gedaan krijgen.

Rijzinga heeft de cirkelvormige constructie ontworpen. ,,Het gaat om de krachtige uitstraling. Alles heeft een functie, niets is overbodig.'' Rijzinga houdt niet van versieringen en heeft geen boodschap aan esthetiek. ,,Als je de constructie nauwgezet voorbereidt, dan ontstaat er vanzelf schoonheid.''

Van buiten is het een ruige stellage bestaande uit houten balken, touwen en katrollen. Van binnen is het een kleurrijk tafereel. De doeken sluiten letterlijk en figuurlijk niet op elkaar aan, zoals bij het panorama van Mesdag uit de negentiende eeuw wel het geval is. Tussen de panelen door kun je de stad zien liggen. Het resultaat is heel divers. Het Centraal Station is op realistische wijze vastgelegd door Fred Fritschy. Het zicht op het water richting Java-eiland met de rode huizendaken is door Mieke Mens abstracter weergegeven.

,,Normaal gebruik ik alleen grijstinten'', legt Mens uit. ,,Het rood kwam via mijn buurman mijn werk binnen. Het is een gevecht om je eigenheid te behouden.'' Hooijer: ,,Het samenwerken is heel inspirerend. Je helpt elkaar over een dood punt heen, geeft adviezen. Je schildert naar elkaar toe, want in je ooghoeken zie je de kleuren van anderen.'' Net als in 1926 worden de doeken geveild, op 1 september. Rijzinga's houten stellage herrijst volgend jaar welllicht op een plek met weids uitzicht in Amsterdam-Noord.