Nederlanders en nazaten

Bijna niemand weet meer wat Indo's zijn. Vanavond is Vergeten Indo's. Slachtoffers van ons koloniale verleden te zien. Heilig vuur maakte in Surabaya portretten van deze groep. Ook de makers van deze documentaire weten niet precies wat Indo's zijn.

Volgens Heilig vuur kwamen na de onafhankelijkheid van Indonesië ,,veel Indische Nederlanders – kinderen van een Nederlandse vader en een Indische moeder – naar ons land''. Dit is niet helemaal correct. Er heeft in Nederlands Oost-Indië enkele eeuwen een groep mestiezen bestaan. Aanvankelijk waren dat kinderen van blanke vaders en inheemse vrouwen, maar al snel vermengden ook deze nazaten zich met andere mengbloedigen en nieuw aangekomen blanken. Indo was de licht afkeurende benaming voor iemand die erg donker was. Mensen met een lichte huidskleur noemden zich `indisch'. De meeste Indo's hebben dus van vaders- en moederszijde Europees en Aziatisch `bloed'.

,,Duizenden van hen werd de toegang tot Nederland geweigerd'', zegt Heilig vuur. Vaak hadden ze geen papieren waarmee ze hun aanspraak op het Nederlandse staatsburgerschap konden ondersteunen. Nog vaker dachten ze dat ze het wel goed zouden krijgen in het nieuwe Indonesië. Dat is in veel gevallen niet gebeurd. De geportretteerden hebben het, zacht gezegd, niet breed.

Bij de herdenkingsplechtigheid bij het slavernijmonument in Amsterdam zei onlangs een van de omstanders: ,,We hebben het goed omdat onze voorouders hebben geleden, dat mogen we nooit vergeten.'' Zij doelde op haar zwarte, Afrikaanse voorouders. Dat klinkt mooi, de nagedachtenis van je voorouders hoog houden en hun dankbaar zijn dat jij het goed hebt. Toch kleeft er iets gemakzuchtigs aan deze redenering. Tenslotte hebben vrijwel al onze voorouders geleden en staan we bijna allemaal op de schouders van uitgebuite, onderdrukte of opgejaagde ouders en voorouders.

Je kan ook, en met evenveel recht zeggen: ik heb het goed, laat ik niet vergeten dat een heleboel andere mensen waar ook ter wereld het niet goed hebben. Moet je een `bloedverwantschap' voelen om solidair te kunnen zijn? Ik vind zo'n verwantschap te eng. Toch raakte deze documentaire me. Maar dat komt misschien omdat ik Indo ben.

Heilig vuur, NCRV, Ned.1, 22.47-23.18u.