Ineens wil niemand meer met O&O te maken hebben

Twee jaar geleden deden hogescholen graag zaken met O&O. Dat bedrijf kon op de `onderwijsmarkt' studenten leveren. Helemaal legaal bleek het niet te zijn. Nu zit O&O aan de grond.

Er zit veel meer geld in het hoger onderwijs dan de hogescholen weten, vond Jan van Zwieten, een van de oprichters van opleidingsinstituut Opleiding en Ontwikkeling bv (O&O). ,,Aan hogescholen heerst een cultuur die niet gericht is op het maken van winst'', zei hij in 2000 in een interview met het Maastrichtse universiteitsblad. Daar zou Van Zwieten verandering in brengen. Want de onderwijsmarkt, wist hij, was booming.

Twee jaar later zit O&O aan de grond. Gisteren werd bekend dat het bedrijf alle activiteiten heeft gestaakt. Van Zwieten zit al een half jaar ontslagen thuis. Voor 35 medewerkers is ontslag aangevraagd. De hogescholen claimen 29 miljoen euro en weigeren openstaande rekeningen te betalen. En het openbaar ministerie onderzoekt het bedrijf op verdenking van miljoenenfraude.

Jan van Zwieten, oud-tenniscoach en hoogleraar management aan een Amerikaanse universiteit, dook destijds in een gat dat de overheid zelf gecreëerd had. Voormalig minister Hermans (Onderwijs) stimuleerde hogescholen en universiteiten om meer `de markt' op te gaan. Met buitenlandse studenten, avondcursussen en bijscholingen zouden zij kunnen bijverdienen. Goed voor het onderwijs èn voor het bedrijfsleven, vond Hermans.

Van Zwietens O&O – in 1998 begonnen om Defensiepersoneel bij te scholen bood de hogescholen `onderwijs op maat'. Het Bredase bedrijf zou studenten werven, docenten leveren, collegezalen reserveren. De instelling zou het collegegeld en subsidie innen en de winst zouden ze samen delen. Zeker tien hogescholen sloten een contract met O&O.

Ook de accountantsdienst van het ministerie van Onderwijs wilde in 2001 met het commerciële opleidingsinstituut in zee. Studenten bedrijfseconomie en accountancy zouden één dag studeren en vier dagen werken op het ministerie. Wegens gebrek aan belangstelling is de cursus nooit begonnen.

Verder gingen de zaken goed. O&O werd een besloten venootschap en dochter van Informa Group, een multinational in commerciële dienstverlening. O&O maakte in één jaar ruim drie miljoen euro winst, richtte de commerciële Spinoza University op en nam het management over van InterAct bv, de commerciële tak van de Hogeschool van Amsterdam.

In juni 2001 trok Peter de Jong aan de bel. Hij is oud-directeur economie aan de Hogeschool IJsselland en schreef minister Hermans over een `carrousel' aan Vlaamse studenten, die op verschillende hogescholen stonden ingeschreven maar er geen onderwijs volgden. Zo zouden meer instellingen profiteren van overheidssubsidie. En O&O zou de spil zijn in deze praktijken, waarbij `de randen van de wet' werden opgezocht.

In februari concludeerden de accountants van het ministerie dat zes hogescholen tussen 1998 en 2001 inderdaad subsidie hebben aangevraagd voor 5.109 Vlaamse studenten. Zij werden, meestal zonder het zelf te weten, aan verschillende hogescholen ingeschreven zonder daar onderwijs te volgen. O&O speelde een hoofdrol in deze `Vlaamse carrousel', schreven de accountants. Hermans deed aangifte van miljoenenfraude tegen de hbo's en eist 29,3 miljoen euro subsidie terug.

Maar wie is daar verantwoordelijk voor? De hogescholen wijzen naar O&O. Dat bedrijf inde het collegegeld en bedacht de constructies. O&O wijst de beschuldiging van de hand. De hogescholen waren van alles op de hoogte. Bovendien vroegen zíj ten onrechte subsidie aan. Inmiddels hebben alle hbo's de banden met O&O verbroken. Ook moederbedrijf Informa Group wil niets meer met het bedrijf te maken hebben. De hogescholen vinden dat O&O moet opdraaien voor het geld dat moet worden terugbetaald. O&O eist ,,tientallen miljoenen euro's'' van de hbo's omdat zij de contracten hebben opgezegd. De hogescholen vinden dat zij daar alle recht toe hadden, omdat O&O een `wanprestatie' had geleverd.

Wie er ook gaat betalen, voor O&O restte weinig anders meer dan te stoppen. Het bedrijf is te besmet geraakt door de hbo-fraude en kreeg geld noch opdrachten meer. Opeens heeft niemand meer iets te maken met het ooit zo prestigieuze opleidingsinstituut.