De stem van het water

Het is goed mis wanneer het weerbericht niet aan het eind, maar aan het begin van een journaaluitzending zit. Mis met de redactie van het programma meestal, want informatie over de neergewaaide pannen van afgelopen nacht zijn geen nieuws, maar een manier om de kijker te behagen door te vertellen wat hij al wist. Of met het weer zelf, maar dan moet mis wel heel erg mis zijn. Dat is het nu, in Midden-Europa, en het ziet er ook weer prachtig uit. Bij watersnoden verliezen mensen net zo onherroepelijk hun leven als bij een aardbeving, een grote brand of een verkeersongeluk. Maar het ziet er minder gruwelijk uit. Er wordt niet zozeer vernietigd als wel in een andere context gezet. Daken omlijst door spiegelend water. Een boom in het midden van een rivier. Zwemmende auto's. Ook de slachtoffers blijken vaak te moeten lachen wanneer ze in een rubberbootje door hun voortuin varen. En dan de saamhorigheid die bij het stapelen der zandzakken wordt gevoeld!

Het Acht uur Journaal is nog niet helemaal hersteld van het vertrek van Nico Haasbroek, de man die het nieuws kwam opleuken, daarna bij het huis van Pim Fortuyn in snikken uitbarstte en ten slotte toch maar geen staatssecretaris van Mediazaken werd voor de LPF. De regie is nog steeds een beetje zoek. Het lijkt of er geen consistent idee achter zit over wat er belangrijk is in de wereld en hoe men de kijker daarover wil informeren. Vorige week was er een bulletin dat als belangrijkste nieuws de boze familieleden in beeld bracht van een jongeman die een maand eerder in Turkije door een kappersbediende uit Den Haag was doodgereden. Wat wilde de Journaalredactie ons daarmee duidelijk maken? Vermoedelijk dat een ongeluk in een klein hoekje zit en al helemaal tijdens de vakantie en zeker in een land dat ver weg is zoals Turkije – die kappersbediende, beste kijker, dat zijn wij allemaal. Maar er gebeurde uiteindelijk niets rond de rechtbank in de kleine Turkse stad en elders op de aardbol was er wel degelijk van alles aan de hand dat schreeuwde om verslag, om beelden, om explicatie. Het is een voorbeeld uit vele.

Maar genoeg gemopperd. Gisteren verdiende het Journaal meteorologische dispensatie en daarvan werd bekwaam gebruikgemaakt. Een duidelijk kaartje van het stroomgebied van de grote rivieren in Midden-Europa. Aandacht voor politieke consequenties in Duitsland. Een zakelijk verslag uit Praag. En daar mogen dan best gewoon, hup, die schitterende beelden bij van een zwemmende olifant met een snuivende snuit. Zij het zonder de inleidende vraag van Gerard Arninkhof aan de verslaggever ter plaatse: ,,Dat had ook hele bijzondere gevolgen voor de dierentuin, is het niet?'' Jazeker, juffrouw Snip. Ook als het om stijl gaat, heeft het Journaal de lekken nog niet helemaal boven water.

En het gaat om stijl, juist bij het brengen van nieuws. Om het zorgvuldig kiezen van woorden en beelden, om een idee over het effect ervan. Fons de Poel meldde bij aanvang van Netwerk grimmig: ,,Wij vonden Mat Herben!'' Was die zoek dan? Ik meende begrepen te hebben dat de heer Herben met vakantie was gegaan. Dit bleek gelukkig ook zo te zijn. Omgeven door weelderig Belgisch groen en op besmuikte wijze medegebracht water schenkend op een caféterras had Mat in het geheel niets te melden. Of het moest zijn dat zijn partij het `Berlusconi-model' bestudeerd had. Dat lijkt me slecht nieuws, niet in de laatste plaats voor de publieke televisie. Zwaar weer op komst. Mijn reddingsplan volgt hier: Kees Driehuis en Rob Trip, die te degelijk zijn bevonden voor Nova, gaan zo snel mogelijk het Journaal versterken om er zware zandzakken te stapelen. Nico Haasbroek doet Emancipatiezaken. Wordt het lollig in de huiskamer in plaats van op het scherm.