Bouwers wilden af van illegaal systeem

Grote Nederlandse bouwbedrijven hebben tussen 1998 en eind 2001 verscheidene keren geprobeerd uit het systeem van illegale prijsafspraken te breken en zich aan de wet te houden.

Dat zeggen (oud-)bestuurders van Nederlands grootste bouwconcerns HBG, Heijmans en Volker Wessels Stevin. Omdat de pogingen volgens oud-topman van HBG J. Veraart ,,een drastische verlaging van het aantal orders'' tot gevolg hadden, besloten de bouwers om zich toch weer te committeren aan onderlinge prijsafspraken en het voeren van vooroverleg bij aanbestedingen.

Veraart was betrokken bij verschillende pogingen te breken met de illegale praktijken. Volgens hem stapten alle beursgenoteerde bouwconcerns uit het systeem, maar werd dit een halfjaar later al teruggedraaid. Het was door ,,gemakzucht en gewenning aan een bepaald systeem niet mogelijk het grote aantal neuzen in dezelfde richting te krijgen''.

Veraart: ,,Er waren te veel partijen bij de aanbestedingen betrokken. Je aan het stelsel onttrekken kon niet alleen. We waren met zijn allen gevangen in het systeem.'' Ondernemingen die eenzijdig uit het systeem stapten, liepen grote kans niet in aanmerking te komen voor bouwopdrachten. Ze wisten dan niet wat andere partijen zouden bieden en konden daar niet langer op inspelen.

Ook de opvolger van Veraart, C. Reigersman, heeft sinds zijn aantreden in 2000 diverse pogingen gedaan het probleem van de illegale prijsafspraken bij zijn collega-bouwers ter sprake te brengen. ,,Ik heb me altijd beziggehouden met het verbeteren van de branche'', zegt Reigersman. ,,Maar dat is moeilijk, omdat de bouwsector zo gefragmenteerd is. Zoiets los je niet op een achternamiddag op.''

Ook bestuurders van Heijmans en Volker Wessels Stevin zijn aanwezig geweest bij besprekingen over de prijsafspraken, die plaatsvonden voordat de schaduwboekhouding van klokkenluider Ad Bos eind vorig jaar openbaar werd. ,,Reigersman benaderde ons vanuit een grote ongerustheid'', zegt een ingewijde. ,,Zijn insteek was: de markt is ziek.'' Eerder stelde Heijmans-topman J. Janssen al dat er initiatieven waren geweest ,,een streep onder het systeem te zetten''. Volgens Veraart is de erkenning van de pogingen ,,geen schuldbekentenis, maar een blijk van de worsteling met de problematiek''.

Alle grote beursgenoteerde bouwers stellen sinds eind vorig jaar dat ze niet meer meedoen met concurrentiebeperkende afspraken. Op dit moment doet zowel het openbaar ministerie als de Nederlandse Mededingingsautoriteit en de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid onderzoek naar onregelmatigheden in de bouw. Commissievoorzitter M. Vos wil ,,in het belang van het onderzoek'' niet reageren. De commissie begint volgende week met de openbare verhoren.

www.nrc.nl: dossier Bouwfraude