Suriname: `kantoor' voor wapen- en drugdeals in de regio

De ophef rond de zoon van Desi Bouterse zet Suriname in de schijnwerpers als centrum van dubieuze ruilactiviteiten. ,,Dat kleine landje consolideert zich als een paradijs van wapen- en drugshandel.''

Toegegeven, zo zeggen ze bij de Surinaamse politie: onder president Wijdenbosch was het nóg erger. Toen zaten er nóg meer verdachte types in de hotels van Paramaribo dan nu en steeg er zo af en toe een gehuurde helikopter met onbekende bestemming op van het terrein bij het kabinet van de president. Dát soort zaken zijn sinds de komst van het kabinet-Venetiaan in 2000 voorbij. Maar, zo moet ook de politie toegeven, dat wil niet zeggen dat er in Suriname vandaag de dag geen duistere dingen meer gebeuren op het gebied van de internationale drugs- en wapenhandel. Sterker: het land komt steeds openlijker als dubieus te boek te staan.

Afgelopen weekend was het weer raak toen Justitie in Paramaribo een arrestatiebevel uitvaardigde tegen Dino Bouterse, zoon van de huidige parlementariër en voormalige legerleider. Dino is hoofdverdachte in een spectaculaire wapenroof, waarbij twee weken geleden uit een depot van de veiligheidsdienst zeker vijftig wapens werden gestolen. De politie vermoedt dat de wapens bestemd waren voor de Colombiaanse guerrillabeweging FARC, in ruil voor cocaïne. Inmiddels is een deel van de buit teruggevonden en zijn twee verdachten aangehouden, die belastende verklaringen hebben afgelegd tegen Dino.

Het is niet de eerste keer dat Dino opduikt in duistere zaakjes. En het is óók niet de eerste keer dat Suriname als een centrum van dit soort criminaliteit wordt genoemd. Het gezaghebbende Colombiaanse dagblad El Tiempo schreef onlangs: ,,Dat kleine landje, ingeklemd tussen de twee Guyana's, consolideert zich als een paradijs van wapen- en drugshandel. Het is van daaruit dat een groot deel van de wapens aan de FARC worden geleverd. En het is ook daar dat een groot deel van onze cocaïne wordt afgezet.''

Volgens Colombiaanse inlichtingendiensten is er in Suriname het afgelopen jaar 200 ton cocaïne uit Colombiaanse drugslaboratoria afgezet. Suriname wordt een `sleutelland' genoemd, niet alleen voor de FARC, maar ook voor rechtse paramilitairen en de Colombiaanse drugskartels: het ideale `kantoor' voor de drugs- en wapendeals van de regio. Belangrijkste oorzaken, zo heeft de Surinaamse narcoticabrigade zelf al eerder toegegeven: gebrek aan een goede antiwitwas-regeling, het zwaar onderbezette justitie- en politieapparaat en de bloeiende informele economie, waarbinnen lucratieve kongsi's van zakenlui, politici en ambtenaren wortel hebben geschoten. En hoewel de `narcocratie' minder toegang heeft bij de regering-Venetiaan dan bij het Wijdenbosch-bewind, is ook de huidige overheid niet in staat daadkrachtig op te treden.

Het maakt Suriname tot ideaal speelveld voor mensen met criminele aspiraties. Gezien zijn verleden is het niet verbazend dat Dino Bouterse daarin past. In 1995 zat hij al enkele maanden vast na een ruzie onder drugshandelaren, maar kwam hij vrij toen een getuige zijn belastende verklaring onder verdachte omstandigheden introk. In 1999 dook zijn naam op toen bleek dat vijf Colombianen, die een illegale landingsbaan aanlegden, zijn telefoonnummer op zak hadden. Ongeveer tegelijkertijd werden er in Nederland belastende verklaringen tegen hem afgelegd in het Surikarteldrugsproces tegen zijn vader. Dino was toen secretaris op de Surinaamse ambassade in Brazilië. Dat land heeft al jaren vermoedens dat Suriname spil is in de wapen- en cocahandel. Zo stond het adresboek van de grote Braziliaanse drugshandelaar Fernandinho Beira Mar, die vorig jaar in Colombia werd gearresteerd, vol Surinaamse connecties. Ook de Braziliaanse multimiljonair en drugshandelaar Leonardo Dias Mendonça had een band met Suriname. Twee jaar geleden werd hij in Brazilië gearresteerd op beschuldiging van het omkopen van Surinaamse autoriteiten. In oktober 2000 werd hij, wegens vormfouten, vrijgesproken door het Braziliaanse Hooggerechtshof. De politie is er echter van overtuigd dat Dias Mendonça met zijn vele vliegtuigbedrijven nog steeds de spil is van de Suriname-connectie. In de Braziliaanse deelstaat Pará, die aan Suriname grenst, telde de politie 700 clandestiene landingsbanen.

Ook in Colombia komt Surinames rol steeds meer onder de loep te liggen. Voorlopig hoogtepunt was de arrestatie, twee maanden geleden, van de Colombiaanse guerrillaleider Eugenio Vargas Perdomo. Strijdnaam: Carlos Bolas. De Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA traceerde hem op 18 juni in Paramaribo. Ze tipten de Surinaamse politie, een dag later werd hij per vliegtuig uitgeleverd naar de VS, waar hij zal worden berecht.

Maar wat deed Bolas in Suriname? El Tiempo ontrafelde onlangs het verhaal. Via gesprekken met Colombiaanse inlichtingendiensten ontdekte de krant dat Bolas, samen met negen andere leden van de FARC, in Suriname was om jacht te maken op een medestrijder, bijgenaamd `de ambassadeur'. Deze doorgewinterde kameraad, met de strijdnaam Enrique Ríos, zit al twintig jaar bij de FARC, en voert missies uit om drugs tegen wapens te ruilen. Ook dit keer was hij door zijn commandant op pad gestuurd om een deal te sluiten met Venezolaanse en Braziliaanse drugshandelaren. Maar in plaats van terug te keren naar Colombia, vermoordde Ríos twee begeleiders, en week uit naar Suriname. Mét vijf miljoen narcodollars uit de kas van de guerrillaorganisatie. De FARC riep onmiddellijk een topvergadering bijeen, en vormde een `commissie' die Ríos én het geld in Suriname moest opsporen. Carlos Bolas, de door Amerika gezochte FARC-topman, kreeg de leiding. Met zijn kameraden struinde hij wekenlang door Suriname. Ondertussen was de DEA op zoek naar Bolas zelf. Volgens Colombiaanse inlichtingendiensten schaduwde de DEA zijn bewegingen en werd de Surinaamse politie getipt. Waar `guerrilla-ambassadeur' Ríos op dit moment is, is onduidelijk. Waarschijnlijk zit hij nog in Suriname, en is de FARC-missie nog steeds naar hem op zoek.

De Surinaamse politie wil niet ingaan op vragen over een verband tussen de Bolas-uitlevering en de wapenvondst waarvan Dino Bouterse verdacht wordt. Er is nog geen hard bewijs dat de recente wapendiefstal inderdaad iets te maken heeft met drugsruilhandel en de FARC. Maar Dino Bouterse zijn wel een paar interessante vragen te stellen. Waar hij nu is, is onbekend. De afgelopen dagen zat hij op de Antillen, maar daar is hij volgens een justitiewoordvoerder inmiddels weer vertrokken. Suriname heeft een internationaal opsporingsbevel uitgevaardigd.

Ondertussen heeft ook vader Desi zich in de zaak gemengd. Hij zei gisteren dat de affaire een ,,afleidingsmanoevre'' is van de regering-Venetiaan om zijn eigen politieke activiteiten te dwarsbomen. Waarmee de zaak Dino B. niet alleen meer over drugs- en wapenhandel gaat, maar ook een ontvlambare binnenlandse component herbergt.