PvdA'er Vliegenthart gaf LPF'er De Vilder advies

De LPF verloor gisteren Fiona de Vilder als kandidaat-staatssecretaris na een `zwaar' introductieprogramma op het ministerie. En een reservekandidaat is er niet.

Alles in de verkeerde volgorde. Zo beoordelen ervaren politici de voorbereiding van de gisteren afgehaakte LPF-kandidaat Fiona de Vilder (44) op het staatssecretariaat Emancipatie en Gezinszaken. Het begon eigenlijk al meteen: op 25 juli lekte haar naam uit als opvolger voor de afgetreden Bijlhout, maar premier Balkenende had geen tijd voor haar. Hij ging eerst met vakantie. Dus kwam ze eerst kennismaken met minister De Geus (Sociale Zaken, CDA). Dat was op 2 augustus. Ze spraken af dat De Vilder zich zou oriënteren op het beleidsterrein, maar eerst ging ook zij met vakantie.

Intussen heerste vooral verbazing dat een `huisvrouw' uit het Gooi, voormalig hotelmanager en verder alleen secretaris van een liefdadigheidsfonds de ambitie bleek te hebben om staatssecretaris te worden. Ze was als kandidaat-bewindspersoon gescout door haar buurman Ferry Hoogendijk, vice-fractievoorzitter van de LPF.

Deze week, toen alle respectievelijke vakanties voorbij waren, begon voor De Vilder de week van de waarheid. Maandagmorgen voerde zij eindelijk een eerste, en meteen ook `stevig' gesprek met minister-president Balkenende over haar kandidatuur. 's Middags volgde op het ministerie van Sociale Zaken de eerder afgesproken inhoudelijke uitleg over de zwaarte van de functie. Haagse bronnen meldden toen al dat De Vilder werd gevraagd ,,of ze deze functie wel moet ambiëren'' en of ze niets voelde voor een andere baan.

Vice-fractievoorzitter Hoogendijk van de LPF sprak diezelfde avond nog met De Vilder. Ze meldde hem dat het ,,een hele zware job'' is, zegt hij, maar het leek haar ,,wel leuk''. Ze had er zin in. Vandaag zou ze weer spreken met premier Balkenende en minister De Geus, maar plotseling zegde ze af. Dinsdagavond, om zes uur, meldde ze Hoogendijk dat ze ,,het toch maar niet'' deed.

In een eerste reactie zei Hoogendijk dat De Vilder is bezweken onder `mediadruk', maar dat ontkent zij. Vanmorgen zegt Hoogendijk: ,,Het heeft te lang voor haar geduurd. Wekenlang werd ze het dan weer wel, dan weer niet. Daar is ze kennelijk nerveus van geworden.''

De Vilder had blijkbaar twijfels, maar ze kreeg geen begeleiding van haar partij en op andere kandidaten heeft de LPF zich niet voorbereid. De laatste adviseur die De Vilder sprak voordat zij haar beslissing nam, was een PvdA'er.

,,Ik vond het wel een beetje lastig om haar advies te geven'', zegt oud-staatssecretaris Margot Vliegenthart (VWS, PvdA). ,,Per slot van rekening kende ik haar niet.'' Vliegenthart had gistermorgen vijf minuten telefonisch contact met De Vilder. Anders dan Vliegenthart door ambtenaren was aangekondigd, ging het gesprek niet over de kinderopvang, een beleidsterrein dat overgaat van Vliegentharts vroegere ministerie VWS naar Sociale Zaken. De Vilder wilde het hebben over haar eigen onzekerheid. ,,Ze wilde brainstormen over de beslissing die ze moest nemen'', zegt Vliegenthart. De vraag die De Vilder bezighield was of mensen zonder enige politieke ervaring kunnen slagen als staatssecretaris. Het antwoord was: soms lukt het, soms niet.

De Vilder had maandag zelf om een gesprek met Vliegenthart gevraagd, zo bevestigt een woordvoerder van Sociale Zaken. Dat gebeurde na de uitgebreide presentaties door ambtenaren op het departement. De hele middag zat ze met de ambtelijke top op een kamer en om beurten kwamen ambtenaren dossiers toelichten. Normaal volgt zo'n presentatie op het departement overigens als de benoeming een feit is. [Vervolg DE VILDER: pagina 2]

DE VILDER

LPF moet nieuwe kandidaat zoeken

[Vervolg van pagina 1] Kinderopvang, de gelijke behandeling, arbeid en zorg: alles kwam aan de orde in een `zwaar programma'. Voor toelichting op de kinderopvang was een beleidsambtenaar van VWS overgekomen.

De Vilder was maandag onder de indruk en noemde in kleine kring de ambtenaren ,,zeer kundig''. Met minister De Geus werd afgesproken dat ze vandaag ,,voor of na de vergadering van de zeshoek'' opnieuw een gesprek zouden hebben.

Volgens de woordvoerder van Sociale Zaken was niet duidelijk of dat gesprek gekoppeld zou zijn aan het officiële en definitieve gesprek met de minister-president waarin de benoeming zou worden geregeld. De vraag is niet meer van belang. Het staatssecretarisschap van Emancipatie en Gezinszaken is voorlopig eerst weer even een onderwerp voor de LPF.

Vice-fractievoorzitter Hoogendijk wordt er ,,niet vrolijk'' van, zegt hij, om wéér op zoek te gaan. De Vilder was gekozen uit vier kandidaten, maar hij heeft weinig zin ,,om die nu weer uit de kast te trekken.'' ,,Ronduit belachelijk'' noemt hij een eventuele kandidatuur van de juist afgetreden partijleider Herben. ,,Hij heeft geen enkele affiniteit met emancipatie en gezinszorg''. Fractielid Zeroual, ze wordt weer genoemd, zou Hoogendijk ,,dolgraag willen'' als staatssecretaris, maar ,,die is al eerder gevraagd, en die wil niet.'' Dus moet er buiten de fractie een nieuwe kandidaat worden gevonden, vindt Hoogendijk.

De LPF heeft daar nog een sollicitatiecommissie voor, met de Tweede-Kamerleden Wijnschenk, Palm en Hoogendijk zelf. En met Herben, ,,maar die is weggevallen''. Trouwens, iedereen kan aanschuiven in de commissie. ,,Hoe meer steun hoe beter'', zegt Hoogendijk.

hoofdartikel: pagina 7