Nog even zaken doen met verregende toeristen

De inwoners van Praag hopen nog steeds de oude stad op de oostelijke oever van de Moldau droog te houden. Een probleem is dat de waterstanden moeilijk te voorspellen zijn: vlak vóór de stad komen vier rivieren samen.

Vanmorgen om vijf uur werd het voor het eerst menens in de oude binnenstad van Praag. De telkens opnieuw aangekondigde en dan weer `uitgestelde' stijging van de luidruchtig langsrazende Moldau voltrok zich. Na oproepen met geluidswagens kwam een nieuwe golf evacuaties op gang.

Oude en nieuwe wijken ten westen van de oude joodse wijk Josefov staan al blank. Het hart van het lage Josefov zelf met monumentale, oude synagogen bleef vanmorgen nog gespaard dankzij tijdelijke rivierweringen. Ook het Oude Plein met het geëvacueerde stadhuis en het beroemde klokkenspel hielden het dankzij voorzieningen droog. Het hoger gelegen Wenceslas-plein, decor van de Praagse Lente uit 1968, loopt geen enkel gevaar. Aan de Moldau gelegen stukken van Malá Strana, de oude handwerksliedenbuurt aan de voet van de Praagse Burcht, lopen wel onder. De Burcht zelf met zijn Gouden Straatje- is open voor toeristen die er flink de ruimte hebben.

Als het goed blijft gaan, komt oud Praag er beter van af dan andere Tsjechische steden. De historische vloedgolf remt wel de explosieve groei van de toeristenindustrie. Spiksplinternieuwe restaurants op de riviereilanden liggen half onder water. Een ondergelopen horeca-gelegenheid zou net deze week worden geopend. Discokelders, bars langs de rivier zijn al verzwolgen. Het museum voor de componist van De Moldau, Bedrich Smetana, een galerie, het concertgebouw op het Kampa-eiland, zijn deels ondergelopen.

Voor dit topseizoen is Praag leeg. Weinig auto's. Veel Tsjechen zijn zelf op vakantie. Hier en daar is nog wel een buitenlandse toerist met korte broek en camera te zien, turend naar de rivier, maar nu gasten van lager gelegen hotels moeten worden geëvacueerd naar haastig vrijgemaakte appartementen op de heuvels, besluiten er steeds meer te vertrekken.

De Newyorkse toeriste Kate Kolendo werd gistermorgen al uit haar hotel bij de Karelsbrug geëvacueerd. Het zou maar voor een paar uur zijn, dus ze hoefde al haar bagage niet mee te nemen. Ze mag nog steeds niet terug, het hotel is inmiddels ondergelopen.

Sommige metrostations in het centrum maken water, maar de metro aan de rand van de stad functioneert nog. De ondergrondse is bestand tegen een vloedgolf die zich statistisch gezien slechts één keer per eeuw zou voordoen. Maar deze golf komt hoger. Zelfs de hoogste vloedgolf in de boeken, van 1890, is misschien lager dan de `waterberg' die nu de rivier af komt. Dus moet het evacuatieplan, dat is gebaseerd op de situatie van 1890, misschien worden uitgebreid. Daar staan tegenover nieuwe dakpansgewijs aangebrachte plastic zandzakken en de nieuwe rivierwering van waterdichte, aluminium schuifpanelen die tot vanmiddag nog veertig centimeter boven de waterspiegel uit bleven steken: resultaten van nieuwe reddingsplannen die zijn ontwikkeld na de wateroverlast van 1997.

Indertijd werd de beroemde Karelsbrug met alle heiligenbeelden zwaar beschadigd door het geweld van de massa's losgeslagen boomstammen die door de houthakkers over water werden vervoerd. Ook de vloed van 1940 beschadigde de Karelsbrug. Sindsdien zijn er in Praag steeds meer bruggen bij gekomen. Kraanwagens hengelen boomstammen, autowrakken en containers uit het water. Een zware tank met kabelrol wist nog net op tijd een groot rondvaartschip voor losslaan te behoeden. Een andere oude brug met standbeelden over het aan de bovenloop van een zijrivier van de Moldau gelegen Pisek ligt al onder water. Het hoog gelegen, monumentale Cesky Krumlov in het zuiden van Bohemen is door water omsingeld. In de ondergelopen historische steden Plzeň (ten zuidwesten van Praag, bekend om zijn bier) en Ceské Budejovice (in het zuiden, bekend om zijn Budweiser bier en zijn Hardmuth potloden) zakt het water al.

Vlak voor Praag komen vier andere rivieren samen. Het ingewikkelde stelsel van vele riviervertakkingen en stuwdammen maakt de autoriteiten onzeker over het precieze verloop van de vloedgolf. De waterstanden zijn niet zo voorspelbaar als die van de Rijn. Vanmorgen om vijf uur riepen geluidswagens de bewoners en hotelgasten van iets hoger gelegen maar nog niet geëvacueerde gebouwen op om snel te vertrekken. Een kwartier later kwam de geruststellende mededeling dat iedereen gewoon kon doorslapen. Weer een kwartier later was dat weer achterhaald. Iedereen moest toch weg. Het water zou wel twee meter verder stijgen, tot negen meter boven het normale peil. Tussen zes en zeven 's morgens dwaalden slaperige mannen en vrouwen over de straten, velen met een klein tasje met identiteitsbewijs, verzekeringspapieren en slaapzak, anderen met zware tassen. Wie een hogere verdieping bewoont, kan alle spullen gewoon thuis laten. Overal waakt politie. Gelukkig regende het niet. Voor het eerst sinds weken.

De Pragers zijn inmiddels gewend aan tegenstrijdige mededelingen. De sfeer is rustig en behulpzaam. Op straat bespraken twee middelbare vrouwen, Poppová en Pavlišová, vanmorgen, wat ze zouden doen. Poppová blijft, Pavlišova vertrekt naar familie, met haar witte poedel in een boodschappentas.

Sommigen geloven niets meer. Het bedreigde hotel-restaurant U Prince op het Oude Plein, had uitdagend een briefje ,,non stop open'' op het raam geplakt, ondanks een evacuatieverzoek, maar vanmorgen was het weg. De stroom was afgesloten maar inmiddels stond er een generator. Sommige juweliers en souvenir-handelaars deden gisteren nog snel zaken met verregende toeristen. De politie oefent nauwelijks dwang uit. Het leger helpt bij evacuaties en bescherming.

Mmv Radán Sprongl