Nihil obstat

Gezonde Hollandse jongens en meiden waren gistermiddag rond half vijf natuurlijk in het openbare zwembad om elkaar achterna te zitten, of desnoods een beetje te sms'en van de ene kant van de speelweide naar de andere. Daardoor misten ze Zeven Cirkels, een `spirituele programmaserie voor jongeren in de vorm van een mystiek spel' dat op dit tijdstip door de KRO wordt uitgezonden.

De mystiek in het programma bestaat uit het decor. In een half verduisterde ruimte zijn zeven kringen op de grond getekend, met in het midden een Maltezer kruis. Daaromheen staan pilaren en troonzetels, hangen vogelkooien met een onzegbare inhoud en branden dikke kaarsen. Ook klinkt er voortdurend onheilspellende muziek. Harry Potter meets Jesus Christ.

Want om de laatste gaat het uiteindelijk, al is het niet bepaald het rechte pad dat wordt bewandeld om tot Hem te geraken. De jongeren die aan het spel deelnemen worden door middel van een citaat, een vraag en een setje antwoorden vertrouwd gemaakt met zeven kardinale deugden. De citaten zijn van zulke uiteenlopende niet-katholieken als Jimmy Carter, Mahatma Gandhi en John Lennon. Voorbeeld van zo'n uitspraak: ,,Beledig nooit een krokodil voor je de rivier over bent.'' Die hoorde bij `Voorzichtigheid'. (Ik zou zeggen bij `hypocrisie' of `opportunisme', maar ik behoor dan ook duidelijk niet tot de doelgroep.) Dan volgde de vraag, met een mystieke spelfout: ,,Wanneer heb jij in je leven negatieve krachten getard?'' De drie mogelijke antwoorden luidden: ,,ik heb mijn ouders grof behandeld, ik heb op school gepest, ik heb over vrienden geroddeld.'' En daarmee was ik eindelijk op voor mij vertrouwd terrein, want dit soort generieke pekelzonden gaf je vroeger in de biechtstoel ten beste omdat je toch iets misdaan moest hebben. Als penitentie kwam je er doorgaans met vijf weesgegroeten, drie onzevaders en een oefening van berouw van af. Maar biechten moet tegenwoordig op tv en de jongeren in Zeven Cirkels hebben het dus niet zo makkelijk. Ze moeten hun gevoelens openbaren (,,Ik vind het heel cool dat je dit vertelt, Jetse.'') en er conclusies aan verbinden (,,Je staat er niet bij stil dat mensen in je omgeving ook wel eens huilen.''). De ultieme conclusie komt aan het eind, wanneer de kijkers gevraagd wordt om eens langs te surfen bij www.katholieknederland.nl, de officiële site van de bisschoppen van Nederland. Alleen daar verneem je wat er wel en wat er niet mag van de kerk en over de laatste uitspraken van de inmiddels bijna volledig dubbelgevouwen paus. Zeven Cirkels past in de herkersteningsstrategie van de KRO, net als het praatprogramma Vurige Tongen, de midlifecrisis van Fons de Poel en het zoeken naar `nieuwe heiligen'. Het is een koers die haaks staat op de manier waarop men vroeger zielen trachtte te winnen. De gedachte erachter moet ongeveer zo zijn geweest: omdat niets meer heilig is, kun je evengoed alles heilig verklaren. En omdat geloven iets met gevoel te maken heeft, verklaren we iedereen die gevoelens heeft katholiek. In de zoektocht naar die nieuwe heiligen wordt de ranglijst op dit moment dan ook aangevoerd door onder anderen Diana Ross, Janis Joplin, Herman van Veen en Tom de Ket, die het gevoelige televisieprogramma Terrazzo presenteert. Vreemd trouwens, dat Pim Fortuyn op de kandidatenlijst niet voorkomt.

Marketingtechnisch zal het allemaal wel briljant zijn, moraaltheologisch deugt er niets van. Maar mag je dat de KRO verwijten? Om geld en zendtijd te verwerven moeten omroepen in ons bestel nu eenmaal nog steeds een levensbeschouwelijke stroming representeren, terwijl de zuilen die ooit het machtige gewelf van godsdienst, politiek en maatschappij schraagden al lang zijn verdwenen. Wat doe je dan in Hilversum? Je bouwt ze opnieuw, van gipsplaat en karton. Ze zijn hol, maar kunnen ieder seizoen worden verplaatst en geschilderd in de nieuwste modekleuren. De heilige Clara van Assisi werd niet voor niets in 1958 door Pius XII tot schutspatrones van de televisiemakers uitgeroepen. Voordien was ze slechts de toevlucht voor blinden en slechtzienden.