Landjepik in `wilde' woonwijk

Bewoners van een `vrij' ontworpen woonwijk in Almere ruziën over het bouwen van terrassen. ,,Zodra de huizen dicht opeenstaan, verdwijnt de tolerantie.''

,,Ik voel me besodemieterd'', zegt Irma van Wieringen. ,,Als ik had geweten dat dit mijn uitzicht zou worden, had ik dit huis niet gekocht.'' De jonge moeder staat aan de achterkant van haar hip ingerichte huis, armen over elkaar, strijdlustig kijkend naar de overkant van de gracht, waar overburen thee drinken op enorme terrassen en elke beweging bij hun overburen kunnen gadeslaan. ,,Een onprettig idee''.

Irma van Wieringen is een van de bewoners van de Antillenweg in de Eilandenbuurt in Almere die zich storen aan de houten terrassen op palen aan de overkant van de gracht. Tien huishoudens hebben elk een kleine duizend euro op tafel gelegd om een rechtszaak te kunnen betalen die moet leiden tot het verwijderen van de gevaartes. Morgen doet de rechter in Lelystad uitspraak in het kort geding. ,,We gaan dit zeker winnen'', zegt Marga Wijngaard, een van de contestanten, met kind op haar arm. ,,Als we dit verliezen, dan ga ik desnoods in mijn eentje door met procederen. Wij hebben gelijk.''

Het is op zichzelf een leuke wijk, zeggen de bewoners van de experimentele Eilandenbuurt in Almere-Buiten. Hier werden ruim een jaar geleden de eerste huizen opgeleverd van Gewild Wonen, een experiment waarbij kopers mogen meebeslissen over uiterlijk en interieur. Maar deze rechtszaak, zeggen betrokkenen, toont ook aan dat het zogenoemde wilde wonen op grenzen stuit. ,,Vrij bouwen vinden we uitstekend, maar zodra de huizen dicht op elkaar staan, verdwijnt de tolerantie en gunnen we onze buurman deze vrijheden niet'', zegt Age Smit, projectleider van de bouw van de `free style' woningen bij projectontwikkelaar Credo. ,,Wild wonen vergt extra aandacht in dichtbebouwde situaties. Een wild dier heeft ook veel ruimte nodig. En dan zijn de kavels te klein''. In het geval van Almere zeker, beaamt ook de architect Maarten Min van de pakhuisachtige woningen. ,,Het is stedebouwkundig krap bemeten.''

De bewoners van de Antillenweg stellen dat uit alle tekeningen en akten blijkt dat zij konden rekenen op een uitzicht op fraai verspringende achtergevels met daaraan ,,kleine hangende balkons'' van glas en staal, ,,waar je hooguit met twee mensen naast elkaar kunt staan'', aldus Irma van Wieringen. ,,Als ik die akten niet kan vertrouwen, wat dan nog wel?'' De gracht die de achterzijde van de Antillenweg met die van de Bonairepier verbindt, is in zogenoemd mandelig eigendom overgedragen, dat wil zeggen dat de bewoners aan weerskanten gezamelijk eigendom hebben over deze gracht. Tevens moeten ze samen de gracht onderhouden.

Niettemin werd een jaar geleden begonnen met het heien van grote houten palen voor de gewraakte terrassen. De bewoners van de Antillenweg dwongen een bouwstop af. Negen maanden lag de bouw stil, totdat de gemeente alsnog een bouwvergunning verleende nadat het bestemmingsplan daartoe eveneens was gewijzigd. ,,De projectontwikkelaar is gaan bouwen in mandelig eigendom en dat zonder toestemming te vragen aan de gezamenlijke eigenaren. Dat mag niet'', stelt advocaat Magda Koole.

Het ligt anders, zegt projectontwikkelaar Credo uit Oosterbeek. Projectleider Age Smit heeft bouwtekeningen opgestuurd aan de tegenpartij waaruit ,,glashelder'' blijkt dat de terrassen binnen de denkbeeldige rooilijn van de eigen kavel vallen. Onlangs heeft hij advocaat Koole een persoonlijke toelichting gegeven. ,,Maar toen was het al te laat'', zegt hij. ,,Het kort geding was al aangevraagd en ze kon niet meer terug.''

Architect Maarten Min valt de projectontwikkelaar bij. ,,Ik kan me voorstellen dat mensen het niet leuk vinden dat ze op hun bordje worden gekeken door de overburen, maar het was vanaf het allereerste begin de bedoeling om grote terrassen mogelijk te maken'', zegt Min. Ook makelaar Joop Bröring, die de nieuwbouwhuizen verkocht, weet niet beter dan dat er grote terrassen zouden komen. Bröring: ,,Ik vind het naïef om achteraf te klagen over wat al die tijd bekend was. Dit is wild wonen.''

De sfeer onder de bewoners is in elk geval verpest. ,,Totale onzin'', vinden de bewoners van de Bonairepier de actie van hun achterburen. ,,Ik begrijp niet waarom ze ons dit aandoen.'' De meesten hebben ,,geen zin meer'' om straks met de overburen de gracht te onderhouden. ,,Ik zie mezelf niet samen met die mensen plantjes uit het water trekken'', zegt iemand. Sommige bewoners verklaren de juridische actie uit ,,de kift'' omdat de free style woningen niet alleen duurder maar ook ,,mooier en groter'' zijn dan de huizen aan de Antillenweg. Architect Min: ,,Onze huizen zijn voor een ander soort publiek.'' Andere bewoners roepen dat zij ook wel een rechtszaak kunnen beginnen, want dat de overburen vanaf de dakterrassen ook bij hén in de slaapkamers kunnen kijken. ,,Ze kunnnen precies zien hoe ik lig'', zegt een tiener. ,,En zij hebben toch óók vlonders'', roept haar broer. De bewoners roepen om het hardst dat ze zonder de terrassen de huizen niet zouden hebben gekocht.

Architect Carel Weeber, die geldt als de geestelijk vader van het `wilde wonen', denkt niet dat de kwestie afbreuk doet aan zijn gedachtegoed. ,,Dat buren ruzie hebben, is van alle tijden. Dat heeft niets met wild wonen te maken. Het lijkt me dat de gemeente het slecht heeft geregeld. En als die terrassen in gemeenschappelijk water staan, dan heeft de stedebouwkundige de erfscheidingen niet goed uitgetekend.'' Weeber is net terug uit China. ,,Verrassend voor mij was om te zien dat ondanks het communisme de Chinezen de ruimtelijke ordening toch altijd veel vrijer hebben gelaten dat wij. Er is daar een heleboel mogelijk.''

De gemeente Almere is niet scheutig met informatie. ,,Wij betreuren het ten zeerste dat er een verschil van inzicht tussen bewoners is ontstaan'', aldus een woordvoerder. ,,Maar we willen de rechter niet voor de voeten lopen. Wie er gelijk heeft, is voor ons moeilijk te zeggen. De tekeningen zijn blijkbaar niet allemaal even duidelijk.''