Kanttekeningen bij nieuwe NS-topman

De benoeming van de nieuwe president-directeur van NS, Aad Veenman, wekt verbazing. Onder meer omdat hij zijn vorige werkgever Stork met grote problemen heeft achtergelaten.

Aad Veenman vestigde gisteren zélf de aandacht op Stork, zijn vorige werkgever. Met zijn stropdas. Een felrode met rozen, die hij droeg bij zijn verder sobere krijtstreeppak. De das was gedrukt op een digitale textieldrukmachine van Stork.

Verder probeerde Veenman zoveel mogelijk te zwijgen over Stork, bij zijn aantreden als nieuwe topman van de Nederlandse Spoorwegen. Maar dat was moeilijk. Want hij was, in de twaalf jaar dat hij daar in de raad van bestuur zat, een omstreden bestuurder. Onder Veenmans leiding heeft het bedrijf (17.000 werknemers) 80 procent van zijn beurswaarde verloren en moest het drie winstwaarschuwingen afgeven. Er ontstond ook voor het eerst sinds 1979 verlies, 8 miljoen euro op een omzet van 2,2 miljard.

Stork maakt machines voor kippenslachterijen, is actief in de textieldruk, maakt vliegtuigonderdelen en onderhoudt en repareert machines. Maar Veenman is er nooit in geslaagd samenhang te brengen in die bonte verzameling van werkmaatschappijen, zo verwijten beleggers hem. Zakenblad Quote hoopte bij zijn aantreden als bestuursvoorzitter in 1998 dat hij zijn imago van ,,weifelend leider van een bedrijf met een identiteitscrisis'' van zich zou kunnen afschudden. Maar daarin is hij nooit geslaagd. Een vakbondsbestuurder ziet een verband tussen de slechte halfjaarcijfers die volgende week bij Stork verwacht worden, en het tijdstip van aantreden van Veenman bij NS.

Stork meldde gisteren dat Veenman met onenigheid was weggegaan. Het leverde meteen een koerswinst op van 5,7 procent. Volgens Veenman was absoluut geen sprake van ruzie. Hoe dan ook, Veenmans vertrek bij Stork maakte een snelle benoeming bij NS heel eenvoudig. Veenman (Bleiswijk, 1947) werd pas eind juni benaderd. En is nu al benoemd. Verbazingwekkend snel, voor iemand in zo'n functie.

Veenman is de opvolger van Karel Noordzij, die het spoorbedrijf een halfjaar leidde en rust bracht binnen de gelederen, nadat in januari van dit jaar de gehele raad van bestuur aftrad. Veenman was vierde keus, gaf president-commissaris W. Meijer van NS toe. Toch ,,popelde'' Veenman ,,om de hand aan de ploeg te slaan''.

Dat komt goed uit, want van Veenman wordt veel verwacht. Enerzijds moet hij dezelfde contactuele eigenschappen aan de dag leggen als Noordzij, die bij het personeel veel krediet verkreeg door zijn toegankelijke opstelling. Anderzijds moet hij hard ingrijpen bij het spoorbedrijf. Dat werd van Noordzij nooit verwacht.

Peter Paul de Vries, directeur van de Vereniging voor Effectenbezitters, is verbaasd over de benoeming van Veenman bij NS. ,,Waarom zou iemand die het slecht heeft gedaan bij Ajax het wel goed doen bij PSV?'' Volgens De Vries stond Stork er in 1997 nog goed voor. ,,Maar nu is het geld weg en de expansie van Stork mislukt.'' De Vries vindt het ,,niet geweldig'' dat Veenman ondanks de problemen ,,drie kwartier werkloos is geweest en naar verluidt een gouden handdruk krijgt''.

Gerard Wold, van de ondernemingsraad van NS Reizigers, is positiever. Het enige voorbehoud dat hij maakt, is dat Veenman ,,een behoorlijk technisch iemand is''. Wold hoopt dat dat niet betekent dat hij communicatief minder begaafd is.

Ook Hubert Vankan van de VVMC heeft kanttekeningen. ,,Wij maken ons zorgen dat iemand aan wie bij Stork ondoorzichtig beleid wordt verweten nu bij NS is aangesteld. Want als NS íéts nodig heeft, is het juist transparantie. Ook heeft NS op dit moment iemand nodig die de onderneming smoel kan geven en snel beslissingen kan nemen. Ik krijg de indruk dat dat bij Stork niet helemaal gelukt is.''

Ben van Wemel van de Centrale Ondernemingsraad van NS is positief, maar tekent wel aan dat Veenman geen ervaring heeft in de logistiek. ,,Maar tegen mij zei hij, ,,alles is te leren'', aldus Van Wemel. Stork rekent hem niet aan dat hij al onderhandelde met NS terwijl hij nog bij Stork zat. ,,Zoiets hang je niet aan de grote klok'', zegt een woordvoerder.

Veenman is een harde werker. Hij doorliep de LTS, de HTS en de Technische Universiteit. Dat maakt indruk op de bonden, zegt Vankan. Gedacht wordt dat zijn aanstelling bij NS deels te danken is aan de goede contacten die Veenman legde in Den Haag tijdens zijn fanatieke lobbywerk voor de JSF, waarmee Stork veel orders hoopt binnen te halen.

Reizigersorganisatie Rover ziet Veenmans warme betrekkingen met Den Haag als nuttig. ,,De toestand van de rails en het materieel, waarvoor het ministerie van Verkeer en Waterstaat de verantwoordelijkheid heeft, is ,,pet'', zegt voorzitter Rudy Schoonveld. ,,Ik denk dat Veenman en de nieuwe minister daar open gesprekken over kunnen voeren.''

Met medewerking van Joost Oranje en Marc Serné.