Idealen

`Premier Balkenende levert zijn idealen in' betoogde Ronald van Raak naar aanleiding van de regeringsverklaring (NRC Handelsblad, 29 juli). Het ene moment verwijt Van Raak Balkenende te weinig ruimte te geven aan maatschappelijke instituties, en het andere moment zou de overheid volgens hem juist een grotere rol moeten spelen. Als `partij-ideoloog' bepleitte Balkenende reeds de rol voor private organisaties en de kracht van decentrale geledingen, en zette hij de lijnen uit voor een samenleving, waarin sprake is van een gespreide verantwoordelijkheid.

Dat hij, zoals oud-premier Kok, zijn ideologische veren verliest, hetgeen Van Raak stelt, is niet juist.

De regeringsverklaring stelt: `persoonlijke verantwoordelijkheid', `burgers in staat stellen met anderen te leven', `de overheid zal enerzijds moeten loslaten en anderzijds juist moeten vasthouden', `het kabinet zet niet de overheid en de regels centraal, maar de eigen verantwoordelijkheid van mensen en maatschappelijke organisaties', `het kabinet staat pal voor het waarborgen van toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid van onderwijs en zorg en voor het bieden van sociale zekerheid', `de menselijke maat moet leidend zijn', `zal herindeling niet langer eenzijdig door het rijk worden opgelegd', `het bedrijfsleven uitnodigen tot publiek-private samenwerking'.

Aldus wordt de gespreide verantwoordelijkheid benadrukt door het nieuwe kabinet. Balkenende benadrukt steeds de verantwoordelijkheid, wat genormeerde vrijheid inhoudt. Instellingen meer eigen verantwoordelijkheid geven en vertrouwen hebben in hun eigen kunnen is niet hetzelfde als liberalisering, maar is subsidiariteit.

Voorts vindt Van Raak het vreemd dat Balkenende (in diens boek Anders en Beter) kritisch is betreffende bepaalde maatschappelijke organisaties, terwijl hij het maatschappelijk middenveld bejubelt.

Juist wanneer je dergelijke organisaties belangrijk vindt, moet je kritisch durven zijn. Van Raak verwijt Balkenende inzake het veiligheidsbeleid het primaat van de samenleving niet te laten gelden. Niet juist: het regeerakkoord benadrukt de rol van ouders, school, buurt, en sociale controle. De politie is dan slechts het sluitstuk.