Antonov kiekt Lage Landen van boven

De Russische luchtmacht maakt vandaag luchtfoto's van het Belgische, Nederlandse en Duitse grondgebied. ,,Wij hebben niets te verbergen.''

Kolonel Asjoerov is een officer and a gentleman, maar dan in Russische stijl. Dat hij überhaupt iets wil zeggen komt doordat hij `zijn woord heeft gegeven aan een vrouw': een verslaggeefster van de Belgische radio. Tijdens het interview trekt de kolonel van de Russische luchtmacht ongeduldig aan zijn goedkope filtersigaret. ,,Ik heb weinig tijd.'' Even later staat hij langdurig te grappen met zijn collega's.

Kolonel Asjoerov staat aan het hoofd van het verificatieteam van de Russische Federatie, dat vandaag in het kader van het `Open Skies'-verdrag van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) zijn eerste officiële fotoverkenningsvlucht boven de Benelux zou maken. Zijn tweemotorige propellorvliegtuig, een Antonov 30B, zou later vandaag opstijgen vanaf de Belgische luchtmachtbasis Melsbroek, de Nederlandse kustlijn volgen en na een tussenlanding in Keulen en een `tour' over Zuid-Duitsland landen op vliegbasis Volkel in Nederland.

Het `Open Skies'-verdrag van de OVSE is een van de verdragen die tot nog grotere ontspanning moeten leiden tussen Oost en West in het tijdperk na de Koude Oorlog. Russische controleurs die in het kader van het OVSE-verdrag over conventionele wapens het aantal tanks en pantserwagens kwamen tellen, zijn de afgelopen tien jaar een vertrouwd verschijnsel geworden in de Nederlandse kazernes. Het `Open Skies'-verdrag is een wat ander verhaal. Hoewel de `Treaty on Open Skies' al in 1992 door 25 NAVO-lidstaten en (voormalige) landen van het Warschaupact werd ondertekend, ratificeerde de Russische Doema het verdrag pas in november van het vorige jaar. Kolonel Asjoerov wijt het aan de onbestendige politieke omstandigheden in Rusland van het afgelopen decennium. ,,het overtuigen van een zo groot aantal gedeputeerden in de Doema is nu eenmaal niet makkelijk.''

Niet dat het spiedende oog van de Antonov 30B `turboprop' voor het eerst in het luchtruim van de Benelux verschijnt. Aan de eerste officiële vlucht zijn vele trainingsvluchten voorafgegaan. Dat was, vertelt de Belgische majoor-vlieger Didier Waelkens, om ,,te oefenen met de procedures''. Ondertekenaars van het verdrag moeten hun komst 72 uur van tevoren overhandigen. Het `vluchtplan' moet 24 uur voor aanvang van de vlucht worden overlegd. Tijdens de verkenningsvlucht mag kolonel Asjoerov zelf bepalen wanneer hij zijn uiterst gevoelige camera's en infraroodsensoren inschakelt, maar Nederlandse en Belgische luchtmachtofficieren zullen noteren wanneer hij dat doet. De films van de Antonov zullen na de vlucht worden ontwikkeld op de Nederlandse luchtmachtbasis Volkel. Andere ondertekenaars van het verdrag kunnen een kopie bestellen van de film.

Of de vlucht van de Antonov nuttige militair-strategische informatie zal opleveren, valt te betwijfelen. De supermacht-in-verval Rusland beschikt nog steeds over voldoende gedetailleerde informatie via satellieten om niet te hoeven te vertrouwen op fotoverkenners. De betekenis van de vlucht is vooral een symbolische, zo vertelt majoor Waelkens. ,,Wij hebben niets te verbergen. Omgekeerd verwachten wij natuurlijk hetzelfde.''

Asjoerov denkt hier iets anders over. Op de vraag `Waarnaar gaat vooral uw interesse uit?' reageert hij diplomatiek: ,,Ik beschouw het als mijn plicht om vanuit de lucht te weten te komen wat tsaar Peter de Grote (die Nederland in 1697 tijdens zijn beroemde `tour' naar het Westen aandeed, red.) naar deze gebieden heeft getrokken.'' Maar welke strategische objecten wil hij dan vastleggen? ,,We hebben toestemming om alles te fotograferen. Achteraf zullen we zien wat we hebben opgenomen op film.''