Rusland zet Peace Corps het land uit

Rusland heeft zonder enige uitleg besloten geen visa meer aan leden van het Amerikaanse Peace Corps te verstrekken. Een groep van 64 vrijwilligers is inmiddels naar Amerika teruggekeerd.

Dertig anderen, die halverwege hun tweejaarlijkse termijn waren, moeten Rusland op korte termijn verlaten.

Het Peace Corps is sinds 1992 actief in Rusland. Aanvankelijk betrof het vooral managers die jonge Russen de markteconomie kwamen uitleggen. De afgelopen jaren verlegde het accent zich naar cursussen Engels. Dit jaar waren 160 vrijwilligers in Rusland actief. Jeff Hay, de directeur-Rusland van het Peace Corps: ,,Ik weet zeker dat we slachtoffer zijn van de bureaucratie, maar betwijfel of het een geval van inefficiency is.''

Het Peace Corps werd in 1961 opgericht door president Kennedy. De gedachte was dat Amerika het Sovjetgevaar in de derde wereld niet alleen met militaire middelen moest indammen, maar het buitenland moest winnen voor Amerikaanse normen en waarden. Jonge vrijwilligers met enige expertise in de landbouw, gezondheidszorg of onderwijs werden op reis gestuurd met Kennedy's beroemde slogan `Vraag niet wat je land voor jou kan doen, vraag wat jij voor je land kan doen'.

Blijkens zijn website wil het Peace Corps anno 2002 de Russen ,,voorbereiden op deelname aan de globale economie'' alsmede ,,bijdragen aan de uitdagende overgang naar een democratische samenleving en een vrije markteconomie''.

Rusland denkt dat inmiddels zelf wel af te kunnen. De visumproblemen lijken een gevolg van een al langer broeiende rancune over Westerse inmenging. Sinds het aantreden van president Poetin ondervinden ook milieu-activisten en protestantse missionarissen vaak visumproblemen.

Het is opvallend dat juist de oppositiepers in Rusland het felst tegen het Peace Corps uitvaart. ,,Ongekwalificeerde schizofrenen en spionnen'', zo typeert de krant Kommersant de Amerikaanse vrijwilligers vandaag. Het Peace Corps zou niet alleen psychisch gestoorde gitaarspelers, UFO-jagers, havensjouwers en obers naar Rusland sturen, ook zouden vrijwilligers de neiging hebben te verdwalen op geheime defensie-objecten. De krant noemt ene F. Brown die in de stad Samara actief contacten legde met bestuurders en de lokale defensie-industrie. Dezelfde Brown zou in de jaren zeventig voor de Amerikaanse inlichtingendienst CIA spionnen hebben geworven onder Sovjet-militairen in Oost-Berlijn.

Anderen beschuldigen het Peace Corps slechts van naïviteit en neerbuigend paternalisme. ,,Zij reizen de wereld rond om mensen te leren hun handen te wassen'', aldus woordvoerder Pavel Sadalev van het Russische ministerie van Onderwijs. ,,Het is één ding om ze in Afrika voor een schoolklas te zetten, maar iets anders om ze naar Rusland te sturen. We zouden hen juist moeten onderwijzen over Russische pedagogische methoden.''

Rusland-directeur Jeff Hays ontkent dat zijn Russische curriculum een cursus handenwassen bevat. ,,Maar als ze het Peace Corps niet willen, okay. Onze diensten worden elders in Oost-Europa wel op prijs gesteld.''