Prognose: 5.000 gevangenen vrij door cellentekort

Justitie zal dit jaar naar schatting vijfduizend gevangenen vervroegd in vrijheid stellen als gevolg van oplopend cellentekort. Daarmee wordt het recordaantal vrijlatingen als gevolg van cellentekort uit 1994 bijna geëvenaard, toen meer dan vijfduizend gevangenen eerder naar huis konden.

Eerder werd al bekend dat in de eerste vijf maanden van dit jaar 1.880 gedetineerden voortijdig naar huis zijn gestuurd. Voormalig minister Korthals van Justitie heeft de prognose over het hele jaar 2002 vorige maand vlak voor het zomerreces naar de Tweede Kamer gestuurd.

Het aantal vervroegde invrijheidsstellingen daalde na 1996 fors, om in 1999 zelfs op nul uit te komen. Vorig jaar werden 350 gevangenen voortijdig vrijgelaten, voornamelijk als gevolg van een aanzienlijk tekort aan bewakingspersoneel. Later dat jaar kampte de Dienst Justitiële Inrichtingen met een grote instroom aan op Schiphol aangehouden bolletjesslikkers, die voor acute overbezetting in de gevangenissen zorgde.

Bijkomende complicatie bij het cellentekort is het groeiend aantal vrouwelijke gedetineerden voor wie slechts in beperkte mate celruimte beschikbaar is. Daarbij ging het vorig jaar om een groei van 20 procent in vergelijking met het jaar daarvoor, een trend die zich ook dit jaar heeft voortgezet. Ook andere West-Europese landen, zoals Groot-Brittannië, kampen met een groei van het aantal vrouwelijke gedetineerden, dat voor een deel kan worden toegeschreven aan hun betrokkenheid bij drugscriminaliteit.

Als er geen onorthodoxe maatregelen worden genomen, zal het cellentekort de komende jaren verder toenemen. Minister Korthals stuurde vorige maand prognoses van het WODC over de benodigde celcapaciteit naar de Tweede Kamer. Volgens Korthals is de werkelijke behoefte aan celcapaciteit nog groter.

Het ministerie vult de prognoses normaal gesproken aan met eigen verwachtingen, maar heeft dat ditmaal niet gedaan om het nieuwe kabinet-Balkenende niet voor de voeten te lopen.

Volgens Justitie wordt pas in het najaar duidelijk of het kabinet voldoende geld uittrekt om aan de vraag naar extra celcapaciteit te voldoen.