Grenzen aan de groei

Het is ruim een maand voor Prinsjesdag en de somberheid stapelt zich op. Vorige week schroefde het Centraal Planbureau naar verluidt zijn prognoses voor de economische groei terug van 1 procent naar 0,75 procent in 2002, en maar liefst van 2,75 procent naar 1,5 procent volgend jaar. Dat hakte een gat in de begrotingsruimte van het Kabinet-Balkenende dat op de derde dinsdag van september zijn eerste miljoennota presenteert.

Is het CPB al voorzichtig genoeg?

De onderliggende raming voor het begrotingsbeleid kan vóór volgende maand nog worden bijgesteld. Komende donderdag wordt wat dat betreft van groot belang. Dan publiceert het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn eerste schatting over de economische groei in het tweede kwartaal van dit jaar.

Drie maanden geleden veroorzaakte de publicatie van de economische groei over het eerste kwartaal een flinke schok: een nulgroei, die vorige maand iets naar boven werd bijgesteld tot een groei van 0,2 procent ten opzichte van vorig jaar en 0,1 procent ten opzichte van het vierde kwartaal 2001. Omdat de economie het jaar begon met een veel lager tempo dan gedacht, had het zogenoemde `overloop-effect' tot gevolg dat enkel al op mathematische gronden 2002 tegen zou vallen. Zelfs bij een kwartaalgroei van zo'n 0,4 procent tot 0,5 procent in de drie resterende kwartalen van 2002, zou er een totale groei van driekwart procent voor het hele jaar uit de bus komen.

Donderdag wordt dus de vraag: gaan we die 0,4 procent tot 0,5 procent over het tweede kwartaal halen? Het verloop van het bruto binnenlands product (bbp) in Nederland laat zich kwartaalsgewijs lastig voorspellen, mede gezien het grote aandeel van de buitenlandse handel. Investeringen en voorraden zijn op dit moment extra moeilijk te peilen. De voortekenen zijn gemengd: zowel het producentenvertrouwen als het consumentenvertrouwen zijn gedaald, de laatste zelfs scherp, maar wat er bekend is van de consumptieve bestedingen en de detailhandelsverkopen wijst voor zover beknd niet op een verdere verslechtering. Los van de kwartaalrekeningen, is de industriële productie bescheiden gestegen, met 0,3 procent. En de buitenlandse handel kan positief blijven bijdragen.

Analisten die de Nederlandse economie volgen, komen in hun schatting uit op een kwartaalgroei van het bbp van zo'n 0,2 tot 0,3 procent. Mocht dat er uit komen, of verder tegenvallen dan komt de prognose van 0,75 procent economische groei over heel 2002 in gevaar. Zodat de budgettaire uitgangspositie van het nieuwe kabinet nóg slechter wordt dan de naargeestige ramingen nu al voorzien.