Al-Aqsa en de `Hamas-connectie'

In Duitsland werd vorige week de liefdadigheidsinstelling Al-Aqsa verboden. De Nederlandse zusterstichting zegt niets te verbergen hebben. Maar waar gaat humanitaire hulp over in steun aan `martelarenfamilies'?

Advocaat M. Nasrullah is heel stellig. Al-Aqsa Nederland is een liefdadigheidsinstelling voor de Palestijnen in de bezette gebieden en geeft géén geld aan de zelfmoordcommando's van de radicale beweging Hamas. Natuurlijk, weet hij, er zijn jaarverslagen van de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD), die stellen dat Al-Aqsa aan Hamas gelieerd is. En zeker, geeft hij toe, er zijn ,,problemen'' in Duitsland, waar mininster van Binnenlandse Zaken Schily (SPD) de Duitse tak van de Al-Aqsa vorige week verbood wegens steun aan Hamas ,,onder de dekmantel van humanitaire doelen''. Maar ja , verzucht de Rotterdamse advocaat, die optreedt als woordvoerder voor Al-Aqsa Nederland: de situatie in de bezette gebieden is nu eenmaal érg onoverzichtelijk. ,,Wij in het Westen kunnen ons daar niet altijd een goed beeld van vormen.''

Innenminister Schily denkt daar anders over. In zijn opdracht werden vorige week verschillende panden van Al-Aqsa Duitsland in Aken en omgeving doorzocht. Arrestaties werden niet verricht, wel werd administratie en in totaal driehonderdduizend euro aan tegoeden in beslag genomen. Volgens Schily werden van het geld dat Al-Aqsa in Duitsland inzamelde (vorig jaar ongeveer een miljoen euro) weliswaar geen wapens gekocht, maar wel `martelarenfamilies' ondersteund, de nabestaanden van de zelfmoordcommando's van Hamas. Op deze manier, zegt Schily, zou voor potentiële terroristen ,,de angst'' voor zelfmoordaanslagen ,,worden weggenomen''.

Behalve in Aken heeft Al-Aqsa ook vestigingen in België en Nederland. In Nederland haalde de organisatie vorig jaar naar eigen zeggen ruim 635.000 euro op. Dat geld komt voornamelijk van vaste donateurs. De eerste contacten met die donateurs lopen volgens advocaat Nasrullah meestal via moskeeën waar foldermateriaal wordt verspreid, ,,maar heel specifiek kan ik daar niet over zijn''.

Het Nederlandse hoofdkantoor van de stichting staat in de Rotterdamse wijk Delfshaven, waar Al-Aqsa ook een winkeltje runt met boeken, video's en cadeauartikelen. Sinds vorige week maandag, de dag dat Al-Aqsa Duitsland werd verboden, is de winkel dicht. Wegens vakantie tot 18 augustus gesloten, meldt een bericht op het rolluik.

Al-Aqsa `Duitsland' en Al-Aqsa `Nederland' hebben vrijwel niets met elkaar te maken, zegt Nasrullah. Er zou hoogstens sprake zijn van ,,incidenteel contact''. ,,De beide organisaties zijn juridisch, praktisch en inhoudelijk twee verschillende organisaties'', stelt de advocaat nadrukkelijk. De oprichtingsakte van Al-Aqsa Nederland leert dat de voorzitter van de Duitse organisatie, Mahmoud Mousa Mahmoud Amr, ook in Nederland voorzitter is. De akte is opgemaakt in Heerlen, op nog geen half uur rijden van het adres van Amr in Aken. Dezelfde Amr, volgens de akte een Jordaanse `politocoloog-journalist', heeft zowel de website van de Duitse al-aqsa.de als de Nederlandse stichting al-aqsa.net geregistreerd.

Mahmoud Amr heeft ook een Engelstalige site geregistreerd, 101days.org. `101-dagen' is de naam van een `coalitie van Islamitische en Arabische organisaties' voor hulp aan de getroffen Palestijnse bevolking onder de naam l'tilafu al-Khayr, `The union of good'. Ook Al-Aqsa Nederland doet mee aan de actie.

Wie ook deel uitmaakt van de `coalitie van het goede' is de fundamentalistische, door Saoedi-Arabië gefinancierde World Assembly of Muslim Youth (WAMY), die door onder meer de FBI in verband wordt gebracht met terrorisme. De fondsen van een andere deelnemer, de Global Relief Foundation in de VS, werden op 14 december vorig jaar geblokkeerd nadat het Amerikaanse ministerie van Financiën de organisatie op een lijst van `financiers' van terrorisme had gezet.

Grote inspirator van de `101 dagen'-actie is sjeik Yussef al-Qaradawi, een in Qatar wonende Egyptische schriftgeleerde. Via gastoptredens op de onafhankelijke zender Al-Jazira is hij uitgegroeid tot een van de beroemdste geestelijken van de Arabische wereld. Een filmpje met een vlammend betoog van Qaradawi op 101days.org besluit met de vermelding van het telefoonnummer van Al-Aqsa Nederland.

Qaradawi is lid van het Moslimbroederschap, waaruit Hamas in 1987 onstond. In interviews heeft de geestelijke zich onomwonden uitgesproken vóór Palestijnse zelfmoordacties tegen Israël. In een interview met de Libanese krant Al Hayat zei Hamas-topman Abdel Aziz Rantisi vorig jaar zich voor zijn rechtvaardiging van de zelfmoordacties te baseren op uitspraken van Qaradawi.

Er zijn meer aanwijzingen voor een `Hamas-connectie'. In haar jaarverslag meldt Stichting Al-Aqsa dat de `101-dagen-actie' in Nederland tot nu toe 135.000 euro heeft opgeleverd. Een van de goede doelen waaraan Al-Aqsa heeft gedoneerd, is de Islamitische Vereniging Al Salah in Gaza. Deze `welzijnsinstelling' werd op 25 september 1997 tijdelijk gesloten door de Palestijnse Autoriteit tijdens een grote razzia tegen Hamas-instellingen in Palestijns gebied. Volgens een persbericht van het (goed aangeschreven) Palestinian Center for Human Rights uit 1997 verzorgde Al Salah voedselhulp. Volgens advocaat Nasrullah is Al-Aqsa niets bekend van enig verband tussen Al-Salah en Hamas. ,,Daar wordt door ons scherp op gelet''.

De vraag is waar de grens ligt tussen humanitaire hulp aan Palestijnen en steun aan Hamas. Het jaarverslag van de AIVD van 2001 stelt dat niet is aangetoond ,,dat de door Al-Aqsa in Nederland ingezamelde gelden zijn aangewend voor terroristische activiteiten in het conflictgebied''. Behalve uit een militaire arm bestaat de `islamitische verzetsbeweging' Hamas verder uit een wirwar van moskeeën, scholen, weeshuizen en ziekenhuizen, die een belangrijke sociale functie vervullen op de Westelijke Jordaanoever en in de Gaza-strook. Vanwege hun integriteit verkiezen internationale hulporganisaties, waaronder die van de VN, niet zelden Hamas-gelieerde instellingen boven die van de corrupte Palestijnse Autoriteit van Yasser Arafat. De sociale functie van Hamas levert de organisatie veel steun op onder de Palestijnse bevolking – wat een gunstige invloed heeft op de rekrutering van jonge zelfmoordcommando's.

In 2000 kwam de Stichting Al-Aqsa in Nederland in opspraak. Een videoband met schokkende beelden van het optreden van Israëlische soldaten, die bovendien werden vergeleken met nazi's, vertoond op een islamitische basisschool in Amersfoort, bleek afkomstig van de stichting. Het incident leidde tot Kamervragen en tot een strafrechtelijk onderzoek van het OM in Utrecht, dat niets opleverde. Inmiddels hebben de Kamerleden Wilders (VVD) en Teeven (Leefbaar Nederland) opnieuw vragen gesteld. Ze willen weten of er aanleiding is Al-Aqsa ook in Nederland te verbieden. ,,Misschien wordt het tijd dat we de bewijslast eens omdraaien'', aldus Teeven. ,,Als deze organisatie niets te verbergen heeft, dan moet ze dat maar eens laten zien.''

Advocaat Nasrullah zegt dat Al-Aqsa bereid is ,,volledige openheid van zaken te geven''. Herhaalde verzoeken van deze krant om inzage in de boeken te krijgen werden tot nu toe echter niet door hem gehonoreerd. Al-Aqsa is bezig met ,,verzamelen van informatie'', zo laat Nasrullah telefonisch weten. ,,De verslagen uit Palestina zijn allemaal in het Arabisch gesteld. Daar hebben jullie niets aan.''