Voetbal is geen speeltuin

Een Belgische trainer die Nederlandse voetballers mentaal sterker moet maken. Wat is dat voor een ontwikkeling? Is het dan helemaal mis met Nederlandse voetballers? Ja. Is er dan geen Nederlandse trainer te vinden die Nederlandse voetballers nog kan bijbrengen dat er meer nodig is dan alleen balvaardigheid en tactisch inzicht? Nee. Dat hebben ze bij FC Twente goed ingezien, door de Belg René Vandereycken als trainer aan te stellen.

Vandereycken behoeft uiteraard enige introductie. Want de Nederlandse voetbalkenner en voetballiefhebber is niet zo bekend met buitenlandse spelers en trainers, laat staan met Belgische. Noem het kortzichtigheid en arrogantie. Welnu, Vandereycken was einde jaren zeventig, begin jaren tachtig een van de beste voetballers van België. Hij was de strateeg op het middenveld in het Belgische elftal, de man die een professionele overtreding niet schuwde en die andere spelers beter liet spelen. Vandereycken was bij Club Brugge het verlengstuk van coach Ernst Happel, hij was een speler die niet op de voorgrond trad maar de coach in het veld was.

Vergelijk Vandereycken met Van Hanegem. Hetzelfde inzicht, dezelfde onbeschofte hardheid, dezelfde wil om te winnen, dezelfde band met Happel. Want ook Van Hanegem was het verlengstuk van Happel, toen zij samen de kleuren van Feyenoord verdedigden. Vandereycken speelde met Club Brugge en Anderlecht in Europa-Cupfinales die hij verloor. Hij speelde in 1980 met België de finale tegen West-Duitsland om de Europese titel, waarin België verloor maar Vandereycken het enige Belgische doelpunt maakte.

Hij is van de generatie Pfaff, Gerets, Meeuws, Renquin, Millecamps, Vandenbergh, Coeck, Vercauteren, Van Moer, Ceulemans en Vanderelst van de coaches Goethals en Thys. Belgen die zich niet ondergeschikt maakten aan Hollanders en die Hollanders afbluften met harde, geniepige en provocerende acties. Vandereycken was een uitblinker in de psychologische oorlogsvoering waarin Happel hem had onderwezen. Wat Gerets als trainer mist tactisch en menselijk inzicht heeft Vandereycken. Gerets was als voetballer een blindganger, zo was hij ook als trainer. Vandereycken traint zoals hij voetbalt: hij dwingt gezag af door zijn inzicht en uitstraling.

Vandereycken heeft in België, Duitsland en Italië gevoetbald. Als voetballer was hij succesvoller dan als trainer. Bij AA Gent, Standard Luik, RWDM, Anderlecht ging het goed totdat de clubleiding zich een beetje aan zijn wat defensieve speelstijl ging storen. Want Vandereycken zal zijn afkomst als speler uit de Happel-school niet gauw verloochenen: het avontuur mag alleen worden gezocht als de defensie op volle kracht is. Vandereycken houdt van een lepe speelwijze, van doortrapt voetbal: eerst de tegenstander uitschakelen en dan toeslaan.

Vraag Belgische kenners hoe zij Vandereycken hebben bewonderd als voetballer. Vraag de spelers die met Vandereycken hebben samengewerkt, zoals Grujic van Twente die hem bij RDWM en Anderlecht leerde kennen, zoals Van der Paar en Witte die hem bij Anderlecht meemaakten. De man die in zijn vrije tijd graag op een saxofoon blaast is kort, helder en aimabel, maar als hem iets niet zint, dan hanteert hij de zweep, vooral verbaal. Het zijn methoden waar de huidige Nederlandse voetballer niet van houdt. Zij hebben liever de strelende hand van godenzonen als John van 't Schip of Frank Rijkaard, zij willen niet afgebekt worden. Hoewel dat nu juist de essentie is: wie topsport wil bedrijven, wie wil winnen, moet harde kritiek durven leveren en harde kritiek kunnen incasseren. Het leven is geen speeltuin. Nietwaar, René?