Memories are made of Mies

Ze heeft maar één keer `lieve, lieve mensen' gezegd, de Zomergast van gisteravond. Tijdens het laatste halve uur van Open het dorp was de kreet haar ontsnapt en sindsdien is de uitdrukking aan haar personage blijven kleven. Ten onrechte, vond Mies Bouwman. Maar aan de andere kant: Nederland wás lief op dat moment, toen de televisie nog maar net was uitgevonden.

Ik had me voorgenomen niet te zappen, omdat mevrouw Bouwman en meneer Van Dis dat voor mij zouden doen. Maar tijdens de warming up zag ik per ongeluk Memories, een programma van de KRO. Bij die omroep is Mies Bouwman haar televisiecarrière begonnen, omdat haar vader er bestuurslid was. En ze werd er ontslagen omdat ze een verhouding kreeg met een getrouwde man. Tegenwoordig is het een uitzendorganisatie voor gevoelsgelovigen en in Memories, dat gaat over verhoudingen die diep hebben ingegrepen in het leven van de hoofdpersonen, is het verleden dan ook geen ander land waar andere mensen wonen, maar ieders ideale vakantiebestemming. Men boekt een geheel verzorgde reis, warm uitgelicht en aangekleed, gemonteerd en van een gelikt scenario voorzien. Hoewel het een Nederlands programma is, kan het niet gewoon `herinneringen' heten. Want dan zit de verpakking, de soundtrack er nog niet bij.

,,Geluk is een besluit'', zei Mies Bouwman en ze liet Barbra Streisand zien en Toon Hermans, Johnny & Rijk, Martin Luther King-die-een-droom-had en Kirk Douglas, die als levensmotto ook al ,,never give up'' bleek te voeren. Ze vond het jammer dat er niet meer geëxperimenteerd werd in televisieprogramma's, zoals vroeger. Maar haar helden bleken niet alleen de prentenboekregisseur Bob Rooyens maar ook Joop van den Ende, Ger Lugtenburg en Siebe van der Zee te zijn. Ze hoorde niet bij links of rechts en niet bij één omroep. Ze hoorde `bij de mensen', ook wanneer ze poep in de brievenbus kreeg wegens haar medewerking aan een satirisch programma. Geen hele drollen trouwens – ook dat is weer zo'n hardnekkige legende. Het waren slechts gebruikte velletjes wc-papier. ,,Met het afveegsel'', constateerde Van Dis, invoelend.

Hoe bekwaam de gastheer ook probeerde de `vileine' en `hoekige' kanten van zijn gast naar voren te halen, het waren toch vooral memories die Mies ten beste gaf. Ze is een professional, een presentatrice. Ze leek niet ouder te zijn geworden dan in haar hoogtijdagen en nam regelmatig het roer over van de presentator (`volgende vraag', `we moeten naar Elst', `al die voorbereiding leidt tot niets'). Waarna deze het weer even handig terugpakte en verder speurde naar tegendraadse herinneringen in de verpersoonlijking van vijftig jaar televisiegeschiedenis die Mies Bouwman toch moest zijn. Als ze het niet zo nadrukkelijk had ontkend, zou ik gezworen hebben dat ze ook gisteren regelmatig `lieve mensen' heeft gezegd. Er waren geen ongemakkelijke momenten.

Misschien is het ook wel wat veel, twee presentatoren achter één tafel. Twee mensen die in hele zinnen spreken en zich niet alleen afvragen hoe het vroeger was, maar ook hoe dat nu overkomt. Zomergasten, bezig aan zijn vijftiende seizoen, hoort zelf natuurlijk ook al bij de televisiegeschiedenis en de meest memorabele uitzendingen zijn die waarin de zaak uit de hand liep: Peter van Ingen met Ischa Meijer, Van Dis zelf met Kader Abdollah. Maar zoiets valt nauwelijks te organiseren en voor de betrokkenen is het geen pretje.

Ik heb me vermaakt bij deze aflevering, maar de beelden die me bij zullen blijven kwamen niet uit Zomergasten. Ze zaten in een paar minuten Studio Sport, behelzende de klunzig in beeld gebrachte ontmoeting tussen de oude wielrenners Raphael Geminiani en Jan Nolten in een sporthal ergens in Frankrijk. Die oude koppen. De verfomfaaide kleren. De onhandige omhelzing tussen een grote Hollander en een linke Fransman. En daar tussendoor de archiefbeelden van twee jongens met banden om hun schouders die de Puy de Dome opfietsen. De zon schijnt. Er valt een blonde lok voor de ogen van Hollandse jongen. Grootsheid. Vergankelijkheid. Geen memory maar een herinnering.

Schrijver en oud-hoofdredacteur van de VPRO-televisie Hans Maarten van den Brink laat tot en met vrijdag de programma's over zich heen komen.