`Drie miljoen computers met wegwerpsoftware'

Gemeenten en het bedrijfsleven vinden dat softwaregigant Microsoft hen op kosten jaagt met zijn nieuwe verkoopmethodes. Vincent Everts verwoordt namens de gebruikers de onvrede in de computergemeenschap.

Het eerste wat opvalt aan Vincent Everts (42) is de ondertekening van zijn e-mail: een foto van zijn lachende, kale hoofd. In levenden lijve onderscheidt hij zich met een headset en een pocket-pc. Zijn werkkamer lijkt op de showroom van een elektronicazaak: een fax, enkele computers, zelfs een robothond. Hier is Everts niet alleen actief als partner van InterimIC, een samenwerkingsverband dat bedrijven adviseert over onder meer ICT, ook doet hij er zijn vrijwilligerswerk als voorzitter van de belangenbehartiger Netwerk Gebruikersgroep Nederland (NGN), die 1 miljoen gebruikers vertegenwoordigt.

Microsoft heeft zich niet populair gemaakt bij Everts' vereniging. Toch begrijpt hij uit commercieel oogpunt heel goed waarmee Microsoft bezig is. Bijna iedereen heeft tegenwoordig een computer en de softwaremarkt groeit nauwelijks, zo betoogt hij. Daarom probeerde softwaregigant Microsoft meer te verdienen aan vaste klanten. Dus stimuleerde het bedrijf de verkoop van updates: actualiseringen of verbeteringen van de software. Maar na Word 97 was er nog weinig te verbeteren aan computerprogramma's. Gebruikers deden er gemiddeld drie tot vier jaar mee en kochten een losse update wanneer ze die nodig hadden.

Microsoft wilde sneller verkopen. April vorig jaar kondigde het aan dat de updates zouden worden afgeschaft en dat alleen nog onderhoudscontracten zouden worden verkocht: voor een vast bedrag krijgt de gebruiker nu alle nieuwe versies van programma's als MS-Office. Sluit hij dit contract niet af, dan moet hij alle software opnieuw aanschaffen als hij de nieuwe versie nodig heeft. ,,Drie miljoen desktops in het Nederlandse bedrijfsleven hebben nu wegwerpsoftware'', concludeert Everts.

De aankondiging van de nieuwe regeling leidde tot een lawine van klachten bij de Gebruikersgroep. In een beleefde brief aan de directie van Microsoft Benelux probeerde Everts meteen het tij te keren: ,,Wij geloven nog altijd dat Microsoft redelijkheid in de verhoudingen tussen product en prijs nastreeft en hopen dat Microsoft zijn licentiepolitiek zal heroverwegen om aan genoemde bezwaren tegemoet te komen.''

Als handreiking kwam het bedrijf met een overgangsregeling, een onderhoudscontract met korting. Veel automatiseerders waren echter nog helemaal niet aan de update toe. Driekwart van de gebruikers heeft er dan ook geen gebruik van gemaakt en de sluitingsdatum is inmiddels gepasseerd. ,,Weinig systeembeheerders konden hun bazen uitleggen waarom het slim was Microsoft voor te financieren'', legt Everts uit.

Sindsdien heeft de NGN veel met Microsoft gepraat. Everts: ,,En uiteindelijk werd het ons duidelijk: het wordt écht tweemaal zo duur. Dan vind ik het wel heel schattig hoe Microsoft-topman Steve Ballmer zegt: we hebben de klant niet goed uitgelegd waarom hij hiervan beter wordt.''

In de ontwikkelingen ziet Everts zelfs aanleiding voor de Nederlandse overheid om het zakenimperium van Bill Gates aan te pakken. ,,Microsoft heeft 95 procent van de desktopmarkt. Als een monopolist besluit zijn prijzen te verdubbelen, moet de marktmeester ingrijpen.''

Daarom diende de NGN na de mislukte onderhandelingen met Microsoft een klacht in bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). ,,Vanaf dat moment vroegen we elke maand hoe het met de zaak stond en de NMa zei steeds dat ze meer tijd nodig had. Uiteindelijk kregen we op 6 juni dit jaar te horen dat de NMa hier niet op kon ingaan, omdat het een Europees probleem betrof. Maar Microsoft overtreedt wel degelijk de Nederlandse wet.''

Na 6 juni had Everts maar drieënhalve week om nog te protesteren tegen de licentieregeling bij de Europese Commissie. ,,We waren pissig.'' Inmiddels hebben drie fracties in het Europees Parlement vragen gesteld.

De zaak-Microsoft gaat Everts niet alleen om het geld. Hij vindt het belangrijk dat de samenleving nadenkt over de productiemiddelen. ,,De overheid doet niets. Ik wil graag eens met minister Heinsbroek [van Economische Zaken] over Microsoft praten.'' In de toekomst zal Microsoft nog veel machtiger worden, verwacht Everts. ,,Het heeft nu zijn zinnen gezet op het gebied van gegevensbescherming. De digitale handtekening, die bijvoorbeeld digitaal stemmen mogelijk maakt, valt hieronder.''

Als een marktpartij zich met zulke essentiële zaken bezighoudt, moet de overheid dat in de gaten houden, vindt Everts. Maar ondanks alles straalt Vincent Everts elke keer wanneer hij over het zakeninstinct van de Microsoft-leiding praat. ,,Het is een money making machine. Als investeerder zou ik zeggen: koop Microsoft! Ikzelf heb ongeveer honderd Microsoft-aandelen.''