`Als een Jeanne d'Arc dien ik mijn Chávez'

Opnieuw staat Venezuela op de rand van een staatsgreep tegen president Chávez. Marktkoopvrouw Lina Ron verdedigt hem te vuur en te zwaard.

,,Wat? Ga je met Lina Ron praten!?'' Het gezicht van de Venezolaanse taxi-chauffeur drukte in april puur afgrijzen uit. Plotseling was het afgelopen met de gezellige praatjes. Als er iemand symbool staat voor de extreem gespannen situatie in Venezuela op dit moment, dan is het wel de 40-jarige marktkoopvrouw Lina Ron. ,,De teef van Chávez''. En: ,,De koningin van het riool''. Het zijn een paar van de `lichtere' benamingen voor de vrouw die te vuur en te zwaard de `revolutie van de armen' van president Chávez zegt te verdedigen. Volgens de oppositie is zij het brein achter de nieuwe geweldsgolf in het land. ,,Een complot dat wordt uitgevoerd door de duivelin van het lompenproletariaat'', zei de rabiate anti-Chávez burgemeester van Caracas, Alfredo Peña, vorige week tegen het Chavistische televiestation Globovisión.

Opnieuw staat Venezuela op de rand van een staatsgreep. Elke dag zijn er nieuwe demonstraties, doden, gewonden. Aanleiding was de vrijspraak tien dagen geleden van vier hoge militairen die op 11 april hadden meegedaan aan de korte staatsgreep tegen president Hugo Chávez. Aanhangers van Chávez protesteren luidruchtig tegen deze beslissing, terwijl de oppositie de `overwinning' viert, en het aftreden van de president blijft eisen. Een dialoog tussen de twee kanten is al maanden onmogelijk.

In Venezuela neemt echter niet alleen het geweld, maar ook de speculatie over nieuwe complotten toe. `De gemaskerden' – zo heten de gewapende groepen die tijdens de rellen opduiken. Volgens burgemeester Peña opereren deze groepen direct in opdracht van de president. ,,Het is een complot om de gemeentepolitie uit te schakelen'', zei de hij nadat een groep `gemaskerden' op 2 augustus een konvooi van de oproerpolitie van Caracas had beschoten. Hun wapens hadden zelfs een gepantserde politiebus doorboord. Een paar dagen later werd één van de `gemaskerden' door de gemeentepolitie ontwapend: hij zou voor Lina Ron werken, en lid zijn van Nationale Garde van president Chávez.

,,Rot op jij'', schreef Lina Ron burgemeester Peña terug. ,,Hoe is het mogelijk, jochie, dat je de gemeentepolitie tegen het volk inzet? Denk je soms dat we je complot niet doorzien? Denk je dat het volk dit zal toestaan?'' En op zijn beschuldiging dat zij de `duivelin van de lompen' zou zijn, kaatste ze terug: ,,De lompenproletariër ben je zelf. Verrader en nog eens verrader. Dat de duivel je komt halen. Smeris! Lakei! Moordenaar!'', schreef Ron in haar communiqué.

Bepaald zachtzinnig is ze niet. Maar ook dat hoort bij de extreme situatie waarin het land na drie jaar Chávez is beland. ,,Het enige goede, het enige nobele dat we hebben is onze president Chávez. En dat denken ze weg te doen met een staatsgreep? Ha!'' Uit haar keel rochelt een diepe lach, terwijl ze met driftige gebaren haar lijfwachten instrueert. Het is een week na de staatsgreep van 11 april, als ik Lina Ron in haar `hoofdkwartier' bezoek. Een gewelf onder de brug die naar het presidentiële paleis leidt. Daar stapt ze rond in een strakke spijkerbroek, met geblondeerde haren en roodgeverfde lippen. Aan alle kanten omgeven door haar `jongens'.

Breedgeschouderde figuren, gewapend met mobiele telefoontjes en gouden kettingen. Sommigen zijn nog gewond van de gevechten tijdens de staatsgreep. ,,Hier. Kijk. Kogel'', zegt Ron, terwijl ze ruw het hemd van één van hen optilt.

De mannen aanbidden haar. ,,Comandante'', zeggen ze, terwijl ze haar eerbiedig biertje na biertje schenken. Aan de muur van het gewelf hangen foto's van Chávez, en van een gewapende groep die zich de `Tupamaros' noemt. ,,Wij zijn niet bewapend'', zegt Ron stellig. ,,Nog niet. Maar we willen hetzelfde als zij, dus zijn we broeders.'' Wat ze wil? ,,Het volk aan de macht, meisje. Alle macht aan het volk.'' Een paar pilsjes later blijkt Lina Ron haar rol toch grootser te zien. ,,Jeanne d'Arc'', antwoordt de marktkoopvrouw op de vraag met wie ze zichzelf vergelijkt. ,,Ook zij was een vrouw. Ze stierf voor haar koning. Ze stond aan de leiding van zijn leger. Een klein vrouwtje dat haar koning diende. Wat is daar mis mee? Zo dien ook ik míjn Karel VII, mijn Chávez.'' Want laten we eerlijk zijn. De reden dat de ,,contrarevolutionaire honden'' hun coup tegen Chávez konden uitvoeren was omdat Chávez ,,te zacht, te aardig'' is. ,,De enigen die worden vastgezet zijn de aanhangers van Chávez. Geen enkele oligarch, en geen enkele couppleger heeft ooit meer dan een paar dagen heeft vastgezeten.''

Ook Lina Ron zat drie maanden gevangen op beschuldiging van aanzetten tot geweld. ,,En wat deed Chávez? Tegen alle demonisering van mijn persoon in? Hij noemde me een moedige vrouw en strijdster van het volk'', zegt Lina Ron, terwijl ze met een nerveus gebaar een traan wegpinkt. ,,Voor zo'n man wil ik sterven'', zegt ze terwijl ze haar glas met een harde klap op de tafel zet.

Inderdaad prees Chávez Lina Ron toen openlijk om haar `moed' en `leiderschap'. De president beschuldigde de oppositie ervan de arrestatie van Lina Ron te gebruiken ,,om de leugen te verkopen dat het volk zich onder leiding van deze president zou bewapenen''. Sinds ze weer vrij is, zorgt Chávez ervoor afstand te houden van zijn zelfbenoemde Jeanne d'Arc.

Volgens de Britse nieuwsanalist Phil Gunson is dit onderdeel van de `strategie van het dubbele gezicht' van Chávez. Met de ene hand pleit hij voor dialoog en verzoening met de oppositie, terwijl hij er met de andere alles aan doet te voorkomen dat de oppositie iets te vertellen krijgt. Omgekeerd is de oppositie niet bereid nog één dag langer met Chávez te leven. ,,Het is verschrikkelijk. We houden het niet meer vol'', zei een demonstrant gisteren. ,,De vraag is niet óf er een nieuwe staatsgreep tegen Chávez komt'', zegt Gunson vanuit Caracas. ,,De vraag is alleen nog wannéér.'' En dat is waar de gewapende groepen van Lina Ron zich op voorbereiden. ,,Het zal een bloedige zomer worden'', voorspelt Gunson.

Toen ik afscheid wilde nemen van Lina Ron, greep ze mijn hand. Vanuit haar gewelf keek ze omhoog naar de brug, en blafte een commando naar haar lijfwachten, die razendsnel de brug opstormden. ,,Ik zal niet lang meer leven'', fluisterde Ron. ,,Ik weet dat ik heel snel voor Chávez ga sterven.'' Daarop draaide ze zich om, en beval één van haar mannen mij tot aan het hotel te brengen. ,,Voor je eigen bescherming.''

Hoe serieus is Ron, vroeg ik de lijfwacht toen we op pad waren. Vreest ze een aanslag op haar leven? Is ze bang voor een nieuwe coup? De lijfwacht keek me dreigend aan. ,,Ga er maar van uit dat we onze comandante goed beschermen'', zei hij. Hoe dan? Met wapens? ,,We komen uit het leger'', antwoordde hij. ,,We zijn zeer, zeer goed getraind, en beschikken over zeer, zeer goede middelen. Lina Ron is de moeder van het gewapende volk.''