Zeggen wat je denkt

10 Augustus, 2003. ,,Dank voor uw komst, u had mijn voorganger hier verwacht, maar de commissarissen hebben hem wegens incompententie ontslagen, en bereiden een schadeclaim tegen hem voor. Als u de verliezen in het eerste halfjaar ziet, begrijpt u wel waarom, maar ik zeg het toch maar even. Onze resultaten waren klote. Daar kunt u me gerust op citeren. Klanten zijn massaal onze winkels ontvlucht, met onze nieuwe tv-reclames hebben we niets gewonnen behalve de prijs voor de slechtste campagne, ons pensioenfonds heeft ons dubbel gepakt: zij verkocht onze aandelen en wij moeten bijstorten omdat het fonds anders kopje onder gaat. Overigens, wilt u de koffie straks afrekenen aan de bar, graag contant, want de bank heeft de kredietkraan dichtgedraaid.

Zijn er nog vragen?''

Nee, zo openhartig zijn de Nederlandse topmanagers niet. Nog niet. Opeens is een onderstroom van ongenoegen openlijk zichtbaar. Als het woord niet zo beladen was zou je zeggen: na Pim Fortuyns nieuwe politiek kiest het bedrijfsleven voor een nieuwe economie. Controversiële onderwerpen die met de mantel der liefde en zalvende woordvoerders werden toegedekt, komen nu expliciet op tafel.

De oogst van deze week. Werkgeversvoorman J. Schraven speculeert openlijk op de nieuwe tijd waarin bedrijven geen zaken meer hoeven te doen met de vakbonden. De directie van de KLM dreigt de grondwerktuigkundigen die twee weken geleden, net als een jaar eerder op Schiphols drukste dag, deelnamen aan een wilde staking met ontslag als zij in herhaling vallen. Individuele claims om de geschatte schade van 15 miljoen euro te verhalen hangen nog boven de markt.

J. Blokker, een van de keizers van de Nederlandse winkelstraten, kapittelde in het jaarverslag van zijn familiebedrijf politici, asielzoekers en buitenlanders. ,,In een winkel werken betekent anno 2002 in Nederland een gerede kans hebben op een kwade dag in de loop van een pistool te kijken of een mes op de keel gezet te krijgen''.

Voorzitter R. Groenink van ABN Amro zei donderdag ,,pissed off'' te zijn over de miljardenschade die frauderende Amerikaanse topmanagers hebben berokkend aan financiers en beleggers.

Wat tot voor kort binnen de beslotenheid van de directiekamers gedacht en gezegd werd, is nu kennelijk een nieuwe vorm van communicatie. Openheid kan ontnuchterend werken. De koersval op de beurzen en de stotterende economie stimuleren polarisatie en harde taal. Na de ronkende jaren negentig waarin de hoogste bomen de meeste wind en dito winsten vingen, vallen nu weer kapitalen te verliezen. Ook voor de top zelf. Na zeggen wat je denkt, volgt doen wat je zegt.