Van der G. wil Kafka's `Het Proces' lezen

Volkert van der G., de verdachte van de moord op Pim Fortuyn, zet in het huis van bewaring het strijdbare leven voort van vóór zijn gevangenneming. De oud-medewerker van de Vereniging Milieuoffensief (VMO) die met juridische middelen streed voor een beter milieu, probeert met de penitentiare regels in de hand nu een versoepeling van zijn huidige detentieregime af te dwingen.

Dat blijkt uit gesprekken met directbetrokkenen en bekenden van Van der G. Hij begrijpt dat hij van een ernstig misdrijf wordt verdacht en realiseert zich dat hij mogelijk lang zal vastzitten, maar hij wil wel volgens de regels worden behandeld. Van der G. vindt dat het huis van bewaring Demersluis, onderdeel van de `Bijlmerbajes', in zijn geval selectief met de voorschriften omgaat.

Het gaat daarbij niet alleen om het permanente cameratoezicht in zijn cel, maar ook om het feit dat hij geen privacy heeft tijdens zijn wekelijkse bezoekuur.

Verder irriteert het hem als er gesmolten kaas op zijn paprika zit terwijl hij recht heeft op een veganistische maaltijd zonder dierlijke producten. Zo heeft hij als veganist ook recht op een aanvullend B12-tablet, terwijl hij die nu moet kopen. Een gemist uurtje recreatie als gevolg van de installatie van infraroodcamera's mocht hij niet inhalen. En hij wacht nog steeds op lang geleden aangevraagde boeken van thuis, zoals een natuurbeschrijving over de Congo en Het Proces van Franz Kafka.

Van der G. is al enkele weken in hongerstaking tegen zijn detentieomstandigheden. Die hongerstaking vloeide voort uit een incident op 11 juli. Van der G. werd toen, zo blijkt uit een verslag van de Commissie van Toezicht van Demersluis, in de isolatiecel geplaatst. Hij zou op een stoel hebben gestaan, omdat hij wilde zien of er ook microfoons in zijn cel waren. ,,Als je dat nog een keer doet, ga je naar boven'', zeiden de bewakers. `Boven' zijn de isolatiecellen. De bewakers vroegen Van der G. of hij de waarschuwing begreep. Die antwoordde dat hij dat niet kón begrijpen, want hij had niets tegen de regels gedaan. Waar staat dat je niet op een stoel mag staan?

Behalve de gisteren formeel begonnen rechtszaak, heeft hij tot nu toe alle bijeenkomsten in zijn rechtsgang bijgewoond en daarbij ook het woord gevoerd. Hij wordt correct, maar afstandelijk genoemd. Een enkele keer spreekt hij bewakers aan op hun gebrek aan kennis over de regels.

Portret: pagina 19