Showmaster Willem Ruis speelde hoog spel

Pas een dag of tien geleden opende de VARA een website over Willem Ruis, en nu al staan er meer dan honderd reacties op – allemaal, op één na, vervuld van heimwee naar de grote spelshows waarvan de presentator tien jaar lang het onstuimige middelpunt vormde. Vijftien jaar na zijn dood is hij nog allerminst vergeten. Volgend voorjaar verschijnt bij uitgeverij Nijgh & Van Ditmar zelfs de biografie Willem Ruis, alles voor de roem, geschreven door Gijs Groenteman, die deze week al iets over zijn bevindingen publiceert in VARA TV Magazine en het KRO-blad Studio. In het ene artikel noemt hij Ruis ,,warm en koud tegelijk, zachtzinnig en keihard, naïef en wantrouwend, meelevend en egocentrisch' en in het andere is sprake van ,,een gesloten karakter, terwijl hij tegelijkertijd uitbundig en extravert was.' Een man van tegenstellingen, kortom.

Willem Ruis speelde zijn leven lang hoog spel. In het tweeluik Willem Ruis, een terugblik dat de VARA nu voor de derde (!) keer uitzendt, wordt kortweg verteld dat hij van meet af aan niets anders wilde dan beroemd worden. Maar de herinneringen aan die eerste jaren (van Martine Bijl, Sonja Barend, Herman Stok en Pierre van Ostade) spelen slechts een bescheiden rol. Dit is geen documentaire, maar een compilatie. De beelden zijn door samensteller Bob Rooyens uitsluitend ontleend aan Ruis' laatste VARA-jaren; zijn eerste shows bij de KRO komen niet aan bod.

Voorop staat, hoe dan ook, het weerzien met de showmaster die rusteloos het beste van het beste en het grootste van het grootste nastreefde – tot hij in 1986, op zijn 41ste, stierf aan een hartaanval. Steeds hoger joeg hij de spanning in de spelletjes op, en steeds vindingrijker was hij in het verzinnen van nieuw effectbejag. Maar ook deed hij in die shows steeds vaker fanatieke pogingen tot acteren, zingen en dansen, hoewel zijn talenten in die richting nogal beperkt waren. ,,Ik denk dat de mensen het misschien later gaan waarderen', zei hij eens tegen Sonja Barend.

Zo ver is het nu echter nog niet; wat Ruis als kluchtspeler, zanger en danser liet zien, blijft onopmerkelijk. Veel beter, en nog altijd ongeëvenaard, was hij als de niet te stuiten spektakelmaker die er volgens een van de mailtjes op de VARA-site in slaagde ,,kleur te brengen in de alledaagse sleur.'

Willem Ruis, een terugblik, VARA, Ned.3, 20.23-21.20u.