Achter Herben staat niemand te springen

Nu Mat Herben te kennen heeft gegeven de LPF niet langer te willen leiden, is volgens verschillende partijleden ,,iedereen'' kandidaat. Wie is iedereen?

In een peiling op de ledensite van LPF gooit hij hoge ogen als nieuwe leider: João Varela. Gistermiddag figureerde Varela, destijds nummer twee op de kieslijst na Pim Fortuyn, in de nieuwste peiling na Mat Herben als ,,de beste keus'' om fractieleider te worden: 28 stemmen, tegen 58 voor Herben.

Varela, jaargang 1974, is toch niet erg kansrijk als opvolger van Mat Herben, die eerder deze week liet weten het leiderschap van de Lijst Pim Fortuyn niet langer te willen vervullen. Varela is te jong, te onervaren en maakt eigenlijk ook niet de indruk echt geïnteresseerd te zijn in een prominente rol in de politiek. In de Kamer voerde hij nog nauwelijks het woord. Maar Varela is één van de namen die steevast opduiken als er nieuwe LPF-leiders moeten worden gevonden, dat was al zo op de avond van de verkiezingen.

Een andere naam die regelmatig terugkeert is die van Winny de Jong, ooit de favoriet van oud-parlementariër Janssen van Raay (toen CDA, nu LPF) en nummer vier op de lijst. Tijdens de verkiezingsnacht stortte ze in kort nadat ze rond middernacht hotel Des Indes was binnengestormd. Na dagen van afwezigheid maakte De Jong gisteren weer haar opwachting in de gangen van het voormalige ministerie van Koloniën waar de LPF-fractie is gehuisvest. Ze had evenwel niets te melden. Haar opmerkingen in deze krant dat de partij er eigenlijk niet toe doet, zijn haar in de partij niet in dank afgenomen.

Volgens vice-fractievoorzitter Hoogendijk, bijgevallen door verscheidene anderen, is eigenlijk `iedereen' kandidaat. Niemand steekt er echt bovenuit. Toch zijn er LPF-ers die iets meer in aanmerking lijken te komen dan anderen. Hoogendijk zelf bijvoorbeeld. De 68-jarige kunsthandelaar en verzamelaar uit het Gooi genoot in ieder geval het vertrouwen van Mat Herben. Zijn opvallendste politieke daad totnutoe was dat hij bij het eerste debat na de verkiezingen van 15 mei de foto van de vermoorde LPF-lijsttrekker op zijn tafeltje plaatste. Ruim een week later verklaarde hij in het tv-programma Buitenhof dat zijn fractie ,,een generaal pardon'' wenste voor illegalen, waarbij het aantal van 100.000 werd genoemd. Herben moest al zijn energie gebruiken om duidelijk te maken dat het om ,,hooguit vijf- tot zevenduizend personen'' ging.

Ook in de weken dat de LPF geteisterd werd door een bestuurscrisis bleek Hoogendijk niet handig te opereren. Hij stelde dat de oprichters en nog altijd huidige bestuurders Dost en Langendam niets te maken hadden met de fractie en omgekeerd. Als ze niet snel hun mond hielden zou de fractie zich losmaken van de partij, dreigde Hoogendijk. Op de eerste partijbijeenkomst na de verkiezingen liet een deel van de LPF-leden daarover in felle bewoordingen zijn afkeuring blijken.

In datzelfde conflict speelde Gerard van As (57), ex-wethouder voor de VVD in Alphen aan den Rijn, tevens vastgoedhandelaar en projectontwikkelaar, de rol van bemiddelaar. Hij verklaarde zich `gestoken' te voelen door de opmerking van Hoogendijk. ,,Regelrechte flauwekul, ridicuul idee'', aldus Van As. Hij trad op als bemiddelaar en kondigde aan de boeken te gaan onderzoeken. Maar intussen sleepte het conflict zich dagenlang voort. Inmiddels is vastgoedhandelaar Ed Maas met de reorganisatie van de partij bezig. Binnen de fractie wordt Van As door een enkeling genoemd als mogelijk leider. In dat geval wordt de toon heel recht voor zijn raap. Toen zijn lidmaatschap van de enquêtecommissie voor de bouwfraude omstreden bleek, zei Van As: ,,Ik doe er een grote hoop op, ze bekijken het maar''.

Ook genoemd: het fractielid Frits Palm (55). Als er overleg was op de kamer van Herben, zat Palm er bij. En gisteren voerde de voormalige directeur van het Kabinet Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken crisisberaad met Hoogendijk. Palm sprak onlangs in de Tweede Kamer bij een debat over de vraag of het ministerie van Defensie 17-jarigen mag werven. Zijn bijdrage duurde een paar minuten. De LPF is tegen `kindsoldaten' maar Palm vond het overdreven om aspirant-soldaten van zeventien de voet dwars te zetten. ,,Voorzitter, als je ziet waar 17-jarigen in de voetballerij toe in staat zijn, lijkt het mij een goede zaak hen ook in te zetten in het leger.'' De oppositie vroeg wat voetbal er mee te maken had en Palm gaf toe: ,,Niets''.

Een serieuze, maar niet zelfverklaarde kandidaat is Harry Wijnschenk (38). Net als andere `jongeren' in de fractie als Joost Eerdmans (31) en Fred Schonewille (33) heeft Wijnschenk zich de afgelopen maanden laten kennen als een voorstander van een meer daadkrachtig optreden van de fractieleider. Als nummer 28 van de kandidatenlijst kwam hij pas in tweede instantie in de Kamer – nadat een andere kandidaat zich had teruggetrokken. Vervolgens sleepte hij onder meer het voor de LPF belangrijke woordvoerderschap media binnen en nam hij plaats in de parlementaire enquêtecommissie over Srebrenica. Wijnschenk hoorde bij het groepje dat Herben tijdens de formatieonderhandelingen twee keer terugstuurde naar de onderhandelingstafel omdat hij te weinig had binnengehaald. Wijnschenk, eerder onder meer manager bij Wegener en zelfstandig uitgever in Almere van een blad over motoren en horloges (,,omdat ik alleen dingen doe die ik leuk vind'') heeft evenwel geen enkele politieke ervaring. In de media treedt hij beheerst op, maar zijn bravoure zou weerstand kunnen oproepen in de fractie.