Vijfde Kolonne

In het artikel `Vijfde Kolonne' (Cultureel Supplement, 2 augustus) schrijft H.J.A. Hofland dat de term de `vijfde colonne' van Franco komt. Het was echter generaal Mola, die in oktober 1936 aan een groep journalisten vertelde dat zijn `vijfde colonne' Madrid zou gaan innemen. Een niet zo handige zet van Mola, want zijn opmerking was een prachtig excuus voor het vermoorden van mogelijke aanhangers van de opstandige militairen in republikeins Madrid (Hugh Thomas The Spanish Civil War (1977), p. 470).

Mola was al eerder te optimistisch geweest over de verovering van Madrid.Zo zei hij op 12 oktober 1936 dat hij een kop koffie zou gaan drinken in de Gran Via. Het Cafe Molinero in die straat zette vanaf die datum dagelijks een kopje koffie voor de generaal neer.

Verder heeft Hofland het met betrekking tot Franco over `zijn falangisten'.In de eerste maanden van de opstand viel die invloed tegen, aangezien de partij werd geleid door de charismatische Primo de Rivera. Franco had de falangisten pas in april 1937 helemaal onder controle.

Ten slotte gaat Hofland in op de rol van de CIA in het manipuleren van het intellectuele Europese klimaat tijdens de Koude Oorlog. Ik vermoed dat de Amerikanen op dat gebied meer van Stalin dan van `het principe van de vijfde colonne' hebben opgestoken. De tactiek van frontorganisaties, snoepreisjes, congressen en geld steken in bladen en kranten was in de jaren dertig al geperfectioneerd door een man van Moskou.